Yul Brynner, właściwie Julij Borisowicz Briner, urodzony 11 lipca 1920 roku we Władywostoku, był światowej sławy aktorem, którego ikoniczne role na zawsze zapisały się w historii kina. Na styczeń 2026 roku aktor miałby 105 lat, jednak zmarł 10 października 1985 roku. Jego życie, naznaczone złożoną tożsamością etniczną i zmiennością obywatelstwa, stanowi fascynujący portret artysty o niezwykłej charyzmie i wszechstronnym talencie. Brynner zdobył uznanie krytyków i publiczności na całym świecie, a jego kreacja króla Mongkuta w musicalu „Król i ja” (The King and I) przyniosła mu zasłużonego Oscara dla najlepszego aktora i stała się jednym z jego najbardziej rozpoznawalnych wcieleń.
Na styczeń 2026 roku Yul Brynner miałby 105 lat. Był trzykrotnie żonaty i ojcem trójki dzieci. Jego kariera obejmowała zarówno role teatralne, jak i filmowe, a jego charakterystyczny wygląd – ogolona głowa – stał się jego znakiem rozpoznawczym. Brynner był również aktywnym działaczem społecznym i filantropem.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na styczeń 2026 roku miałby 105 lat (urodzony 11 lipca 1920, zmarł 10 października 1985).
- Żona/Mąż: Był żonaty trzykrotnie: z Virginią Gilmore, Doris Kleiner i (niepotwierdzone) z Cristiną Galbo.
- Dzieci: Miał troje dzieci: Rocka Brynnera, Victorię Brynner i Lark Brynner.
- Zawód: Aktor, reżyser, wokalista.
- Główne osiągnięcie: Oscar dla najlepszego aktora za rolę w filmie „Król i ja” (1956).
Podstawowe informacje o Yulu Brynnerze
Yul Brynner, urodzony jako Julij Borisowicz Briner 11 lipca 1920 roku we Władywostoku, pochodził z zamożnej rodziny z korzeniami szwajcarsko-niemieckimi, rosyjskimi i buriackimi. Jego złożona tożsamość etniczna i zmienność obywatelstwa – posiadał obywatelstwo radzieckie, amerykańskie i szwajcarskie – dodają głębi jego fascynującej biografii. Choć przez lata sam deklarował pochodzenie romskie, badania historyczne nie potwierdzają tych twierdzeń. Kariera aktorska Yula Brynnera rozpoczęła się od drobnych ról, ale dzięki niezwykłej charyzmie i talentowi szybko zdobył uznanie.
Rodzina i życie prywatne Yula Brynnera
Relacje Yula Brynnera z rodziną były złożone. Po opuszczeniu rodziny przez ojca, Borisa Julijewicza Brinera, Yul znalazł wsparcie u swojej macochy, która sfinansowała jego edukację aktorską. W życiu prywatnym aktor był dwukrotnie żonaty. Pierwszą żoną była Virginia Gilmore, z którą miał syna Rocka Brynnera. Drugą żoną była chilijska modelka Doris Kleiner, z którą doczekał się córki Victorii. Brynner miał również romans z Marleną Dietrich, starszą od niego o 19 lat, oraz córkę Lark ze związku z Frankie Tilden, którą wspierał finansowo i ostatecznie adoptował.
Relacje i dzieci
Yul Brynner miał troje dzieci: Rocka Brynnera, Victorię Brynner i Lark Brynner. Rock, syn z pierwszego małżeństwa z Virginią Gilmore, również związał się z aktorstwem i pisarstwem. Victoria, urodzona w 1962 roku, była córką Doris Kleiner, a jej matką chrzestną została ikona kina, Audrey Hepburn. Lark, urodzona z związku z Frankie Tilden, została przez Brynnera adoptowana i wspierana finansowo. Długoletni romans z Marleną Dietrich dodawał kolorytu jego życiu osobistemu.
- Rock Brynner (syn z Virginia Gilmore)
- Victoria Brynner (ur. 1962, córka z Doris Kleiner)
- Lark Brynner (ur. 1958/59, córka z Frankie Tilden, adoptowana)
Kariera zawodowa Yula Brynnera
Droga Yula Brynnera do sławy nie była prosta. Po przybyciu do Stanów Zjednoczonych w 1940 roku, mimo ograniczonej znajomości języka angielskiego, pracował jako kierowca ciężarówki i pomocnik sceniczny. Jednocześnie intensywnie uczył się aktorstwa, przygotowując się do przyszłych wyzwań. Zanim zdobył status gwiazdy filmowej, w latach 1948–1949, Yul Brynner pracował jako reżyser w nowo powstałych studiach telewizyjnych CBS, zdobywając cenne doświadczenie w branży.
Początki i kształtowanie kariery
Kariera Yula Brynnera nabrała tempa dzięki jego niezwykłej charyzmie i talentowi. W wieku 14 lat, w 1935 roku, zadebiutował na scenie paryskiego kabaretu „Hermitage”, prezentując rosyjskie i romskie pieśni. W młodości aktor pracował również jako akrobata trapezowy w cyrku, co wiązało się z ryzykiem i wymagało fizycznej sprawności. Niestety, wypadek w cyrku doprowadził do urazu pleców i późniejszego uzależnienia od narkotyków dla uśmierzenia bólu.
Przełomowe role i sukcesy
Rok 1956 okazał się przełomowy dla kariery Yula Brynnera, przynosząc mu ogromne sukcesy filmowe. Wcielił się w postać króla Mongkuta w musicalu „Król i ja” (The King and I), rolę, którą pokochał i którą odtworzył aż 4625 razy na scenie teatralnej. Za adaptację filmową tej produkcji zdobył Oscara dla najlepszego aktora, umacniając swoją pozycję w Hollywood. Tego samego roku zagrał również monumentalną rolę Ramzesa II w epickim filmie Cecila B. DeMille’a „Dziesięcioro przykazań” (The Ten Commandments), a także generała Bounine’a w filmie „Anastazja”. Te role ugruntowały jego status jako jednego z czołowych aktorów epoki.
Ikona gatunków filmowych
Yul Brynner zapisał się w historii kina jako wszechstronny aktor, który doskonale odnajdywał się w różnych gatunkach. Stał się ikoną westernu dzięki roli Chrisa Adamsa w kultowym filmie „Siedmiu wspaniałych” (The Magnificent Seven) z 1960 roku. Równie niezapomniana była jego kreacja bezwzględnego rewolwerowca-androida w filmie science-fiction „Świat Dzikiego Zachodu” (Westworld) z 1973 roku. Jego charakterystyczny wygląd, w tym ogolona głowa, stał się znakiem towarowym, znanym jako „Yul Brynner look”.
Praca w telewizji
Zanim Yul Brynner stał się wielką gwiazdą kina, zdobywał doświadczenie w rozwijającej się wówczas branży telewizyjnej. W latach 1948–1949 pracował jako reżyser w nowo powstałych studiach telewizyjnych CBS. Ta praca pozwoliła mu poznać specyfikę medium i rozwijać umiejętności reżyserskie.
Chronologia kluczowych wydarzeń w karierze Yula Brynnera
| Rok | Wydarzenie |
|---|---|
| 1935 | Debiut w paryskim kabarecie „Hermitage” |
| 1948–1949 | Praca jako reżyser w studiach telewizyjnych CBS |
| 1951 | Ogolenie głowy na potrzeby roli w „Królu i ja” |
| 1956 | Zdobycie Oscara dla najlepszego aktora za rolę w „Królu i ja”; Premiera „Dziesięciorga przykazań” i „Anastazji” |
| 1956 | Ceremonia odciśnięcia dłoni przed Grauman’s Chinese Theatre |
| 1960 | Premiera filmu „Siedmiu wspaniałych”; Otrzymanie gwiazdy na Hollywood Walk of Fame |
| 1967 | Wydanie albumu „The Gypsy and I: Yul Brynner Sings Gypsy Songs” |
| 1973 | Premiera filmu „Świat Dzikiego Zachodu” (Westworld) |
| 1977 | Mianowanie honorowym przewodniczącym Międzynarodowej Unii Romów |
| 1983 | Diagnoza nieoperacyjnego raka płuc |
| 1985 | Śmierć Yula Brynnera |
Nagrody i osiągnięcia Yula Brynnera
Kariera Yula Brynnera została uhonorowana licznymi nagrodami i wyróżnieniami. W 1956 roku aktor został uhonorowany ceremonią odciśnięcia dłoni przed Grauman’s Chinese Theatre w Hollywood. Cztery lata później, w 1960 roku, otrzymał własną gwiazdę na Hollywood Walk of Fame. Największym uznaniem była nagroda Oscara dla najlepszego aktora, którą zdobył za rolę w filmowej adaptacji „Króla i ja” (The King and I) w 1956 roku. Ta nagroda była ukoronowaniem jego niezwykłego talentu. Ponadto, za swoją kreację w „Królu i ja” na scenie teatralnej, Brynner otrzymał nagrodę Tony.
| Nagroda/Wyróżnienie | Rok | Kategoria | Dzieło |
|---|---|---|---|
| Oscar | 1956 | Najlepszy aktor | „Król i ja” |
| Nagroda Tony | (nie podano roku, ale za rolę w „Królu i ja”) | (nie podano kategorii) | „Król i ja” (teatr) |
| Gwiazda na Hollywood Walk of Fame | 1960 | Film | (Ogólne osiągnięcia) |
| Ceremonia odciśnięcia dłoni przed Grauman’s Chinese Theatre | 1956 | Film | (Ogólne osiągnięcia) |
| National Board of Review Award | (nie podano roku) | (nie podano kategorii) | (nie podano konkretnego dzieła) |
Filantropia i osobowość Yula Brynnera
Yul Brynner był postacią o szerokich zainteresowaniach i głębokim zaangażowaniu społecznym. Jego życie wykraczało poza ramy kariery aktorskiej, a jego działalność filantropijna pozostawiła znaczący ślad. Aktor aktywnie angażował się w sprawy humanitarne, wykorzystując swoją pozycję do zwrócenia uwagi na ważne problemy społeczne.
Działalność społeczna
Yul Brynner pełnił ważną rolę specjalnego konsultanta ONZ ds. uchodźców. W ramach tej funkcji podróżował do obozów dla uchodźców, dokumentując ich trudną sytuację za pomocą fotografii. Jego prace miały na celu nagłośnienie problemów ludzi pozbawionych domu. Ze względu na silne poczucie więzi z kulturą romską, w 1977 roku został mianowany honorowym przewodniczącym Międzynarodowej Unii Romów.
Edukacja antynikotynowa
Pod koniec życia, walcząc z nieoperacyjnym rakiem płuc, Yul Brynner podjął ostatnią, poruszającą inicjatywę. W wywiadzie dla programu „Good Morning America” wyraził swoje pragnienie stworzenia reklamy ostrzegającej przed paleniem papierosów. Po jego śmierci, nagranie z tego wywiadu zostało przekształcone w potężny spot społeczny, który do dzisiaj stanowi ważne ostrzeżenie przed zgubnymi skutkami palenia tytoniu.
Warto wiedzieć: Ostatnia wola Yula Brynnera dotycząca kampanii antynikotynowej została zrealizowana po jego śmierci, co podkreśla jego determinację w szerzeniu ważnych przesłań.
Muzyczna strona Yula Brynnera
Poza aktorstwem, Yul Brynner posiadał również talent muzyczny. W wieku 14 lat, w 1935 roku, zadebiutował na scenie paryskiego kabaretu „Hermitage”, gdzie z powodzeniem występował jako wokalista. Jego repertuar obejmował rosyjskie i romskie pieśni. W 1967 roku wydał album zatytułowany „The Gypsy and I: Yul Brynner Sings Gypsy Songs”.
Dyskografia
- „The Gypsy and I: Yul Brynner Sings Gypsy Songs” (1967, z Alioszą Dimitrievitchem)
Inne projekty i talenty Yula Brynnera
Yul Brynner był artystą o wielu talentach, a jego pasje wykraczały poza świat kina. Wśród jego zainteresowań znalazła się fotografia, którą traktował z wielkim zaangażowaniem. Jego prace fotograficzne, często dokumentujące życie codzienne, portrety rodziny oraz znanych osobistości ze świata filmu, zyskały uznanie.
Fotografia
Jako fotograf, Yul Brynner wykazywał się niezwykłą umiejętnością uchwycenia emocji i charakteru swoich modeli. Jego obiektyw często kierował się w stronę bliskich mu osób. Pośmiertnie, jego córka Victoria zebrała te prace w albumie „Yul Brynner: Photographer”, prezentując jego artystyczne oko.
Zdrowie i walka z chorobą
Życie Yula Brynnera było naznaczone zarówno sukcesami, jak i trudnymi momentami związanymi ze zdrowiem. W młodości jego kariera cyrkowa doprowadziła do poważnych konsekwencji zdrowotnych, a późniejsza walka z chorobą nowotworową stanowiła ostatnie wyzwanie w jego życiu.
Wypadek w cyrku i uzależnienie
W młodości Yul Brynner pracował jako akrobata trapezowy w cyrku. Niestety, podczas jednego z występów doznał poważnego urazu pleców. Ból, który towarzyszył mu po wypadku, skłonił go do sięgnięcia po narkotyki w celu jego uśmierzenia. Doprowadziło to do rozwoju uzależnienia od opium, z którego leczył się przez rok w klinice w Lozannie. To traumatyczne doświadczenie z pewnością wpłynęło na jego późniejsze życie.
Warto wiedzieć: Leczenie uzależnienia od opium, które Yul Brynner przeszedł w młodości, świadczy o jego sile woli w pokonywaniu trudności życiowych.
Walka z rakiem
We wrześniu 1983 roku u Yula Brynnera zdiagnozowano nieoperacyjnego raka płuc. Mimo druzgocącej diagnozy, aktor nie poddał się. Poddał się wyniszczającej radioterapii, która niestety uszkodziła mu gardło i znacząco utrudniała mówienie. Mimo tych trudności, Yul Brynner wykazał się niezwykłą siłą woli i kontynuował występy w teatrze niemal do samego końca swojego życia. Aktor zmarł na raka płuc 10 października 1985 roku, pozostawiając po sobie ogromną pustkę w świecie filmu i teatru.
Ciekawostki z życia Yula Brynnera
Życie Yula Brynnera obfitowało w intrygujące fakty, które dodają głębi jego barwnej biografii. Od jego charakterystycznego wyglądu, przez wielojęzyczność, aż po związki ze światem sztuki i wojenną działalność, każda z tych historii tworzy niepowtarzalny obraz tego wybitnego artysty.
Znak rozpoznawczy i wielojęzyczność
Jednym z najbardziej rozpoznawalnych znaków Yula Brynnera była jego ogolona głowa. Decyzję o pozbyciu się włosów podjął w 1951 roku specjalnie do roli w musicalu „Król i ja” (The King and I). Brynner był również niezwykle utalentowanym poliglotą. Biegle władał rosyjskim, francuskim, japońskim i węgierskim. Angielskiego nauczył się dopiero po trzydziestce, gdy przybył do Stanów Zjednoczonych.
Znajomości w Paryżu i wojenna działalność
W młodości Yul Brynner miał okazję obracać się w kręgach paryskiej bohemy, dzięki swoim znajomościom z takimi postaciami jak Jean Cocteau. Podczas II wojny światowej Yul Brynner wykorzystał swoje umiejętności językowe do celów propagandowych. Pracował jako spiker radiowy dla US Office of War Information, nadając komunikaty do okupowanej Francji.
Yul Brynner pozostaje niezapomnianą postacią w historii kina, symbolem talentu, charyzmy i siły woli. Jego wszechstronność artystyczna, zaangażowanie społeczne i niezwykła historia życia sprawiają, że jego dziedzictwo jest nadal żywe i inspiruje kolejne pokolenia. Od zdobycia Oscara za rolę króla Mongkuta po walkę z chorobą i promowanie ważnych idei, Brynner pozostawił trwały ślad w kulturze światowej.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Na co zmarł Yul Brynner?
Yul Brynner zmarł w wyniku powikłań związanych z rakiem płuc. Choroba została wykryta w późnym stadium, co niestety uniemożliwiło skuteczne leczenie.
Co się stało z Yulem Brynnerem?
Yul Brynner zmarł w 1985 roku. Jego śmierć była spowodowana chorobą nowotworową, której doświadczał przez pewien czas.
Przez ile lat Yul Brynner grał w musicalu „Król i ja” na Broadwayu?
Yul Brynner grał w musicalu „Król i ja” na Broadwayu przez około 4,5 roku, wykonując ponad 4500 przedstawień. Występował w tej roli zarówno w oryginalnej produkcji, jak i podczas późniejszych wznowień.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Yul_Brynner
