Schubert: Franz Schubert, kompozytor i jego twórczość muzyczna

1

Franz Peter Schubert, urodzony 31 stycznia 1797 roku w Himmelpfortgrund, był austriackim kompozytorem epoki romantyzmu, którego twórczość obejmuje ponad 600 pieśni oraz bogactwo dzieł symfonicznych i kameralnych. Mimo że zmarł w wieku zaledwie 31 lat, jego niezwykła płodność, zwłaszcza w roku 1815, zaowocowała powstaniem tysięcy taktów muzyki. Za życia jego talent doceniał jedynie wąski krąg wielbicieli, a prawdziwe uznanie przyniosło mu dopiero pośmiertne odkrycie i promocja jego dzieł przez innych wybitnych kompozytorów.

Franz Schubert na [miesiąc rok] ma 227 lat. Był żonaty? Brak danych na temat jego małżeństwa. Miał dzieci? Brak danych na temat jego dzieci. Jego głównym osiągnięciem jest stworzenie ponad 600 pieśni oraz znaczących dzieł symfonicznych i kameralnych, które na stałe wpisały się w kanon muzyki klasycznej.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na [miesiąc rok] Franz Schubert ma 227 lat.
• Żona/Mąż: Brak danych.
• Dzieci: Brak danych.
• Zawód: Kompozytor.
• Główne osiągnięcie: Stworzenie ponad 600 pieśni oraz znaczących dzieł symfonicznych i kameralnych.

Podstawowe informacje o Franzu Schuberze

Franz Peter Schubert przyszedł na świat 31 stycznia 1797 roku w Himmelpfortgrund, miejscowości będącej wówczas przedmieściem Wiednia, a dziś stanowiącej część dzielnicy Alsergrund. Jego korzenie rodzinne sięgają prowincji Zuckmantel na Śląsku Austriackim (obecnie Zlaté Hory). Ojciec kompozytora, Franz Theodor Florian Schubert, osiedlił się w Wiedniu w 1784 roku, gdzie dwa lata później objął stanowisko nauczyciela parafialnego. Tragiczny los zakończył życie kompozytora – Franz Schubert zmarł w wieku zaledwie 31 lat, 19 listopada 1828 roku w Wiedniu. Oficjalną przyczyną zgonu był dur brzuszny, choć współcześni historycy skłaniają się ku teorii o możliwym zakażeniu syfilisem.

Wczesna edukacja muzyczna Franza Schuberta rozpoczęła się w wieku ośmiu lat pod kierunkiem ojca, który nauczał go gry na skrzypcach. Młody kompozytor wykazywał niezwykłe predyspozycje, szybko osiągając poziom pozwalający na wykonywanie łatwych duetów. Już wcześniej, jako sześciolatek, uczył się gry na pianinie od swojego starszego brata Ignaza. Jego talent był tak wielki, że w zaledwie kilka miesięcy przewyższył umiejętności brata.

Rodzina i życie prywatne Franza Schuberta

Franz Peter Schubert był dwunastym dzieckiem Franza Theodora Floriana Schuberta, nauczyciela parafialnego, oraz Marii Elisabeth Kathariny Vietz. Niestety, rodzina doświadczyła wielu tragedii – z czternaściorga dzieci tej pary aż dziewięcioro zmarło w niemowlęctwie. Ta trudna sytuacja rodzinna z pewnością wpływała na atmosferę w domu, ale Schubert zawsze był otoczony troską bliskich.

W życiu osobistym Schuberta ważną rolę odegrała sopranistka Therese Grob, którą poznał w 1814 roku. Kompozytor tworzył dla niej utwory liturgiczne i marzył o małżeństwie. Plany te pokrzyżowało jednak surowe prawo z 1815 roku, które wymagało od narzeczonego udowodnienia posiadania środków finansowych wystarczających na utrzymanie rodziny. Schubert, będąc ubogim artystą, nie był w stanie spełnić tego wymogu, co przekreśliło jego plany związane z Therese Grob.

Szczególne znaczenie dla Schuberta miała przyjaźń z Josephem von Spaunem, która rozpoczęła się w szkole Stadtkonvikt i trwała nieprzerwanie do śmierci kompozytora. Joseph von Spaun, pochodzący z zamożniejszej rodziny, często wspierał finansowo swojego ubogiego przyjaciela, dostarczając mu niezbędne materiały, takie jak papier nutowy, na który młodego twórcy nie było stać. W 1816 roku Schubert zamieszkał w domu matki swojego innego przyjaciela, Franza von Schobera. Ten krok okazał się kluczowy, gdyż pozwolił kompozytorowi na całkowite poświęcenie się komponowaniu, rezygnując z pracy nauczyciela w szkole ojca.

Biografowie zwracają uwagę na potencjalne problemy ze zdrowiem psychicznym Schuberta. Istnieją przypuszczenia, że przez całe życie mógł cierpieć na cyklotymię, czyli zaburzenie nastroju. Jego okresy pracy jako nauczyciel były często naznaczone drętwotą i niezadowoleniem, co można interpretować jako wczesne objawy depresji. Pomimo tych trudności, Schubert wykazywał ogromną siłę twórczą.

Kariera i edukacja Franza Schuberta

Talent wokalny Franza Schuberta otworzył mu drzwi do Cesarskiego Seminarium (Stadtkonvikt), gdzie w listopadzie 1808 roku otrzymał stypendium chóralne. W murach tej prestiżowej instytucji młody kompozytor miał okazję zapoznać się z symfoniami Mozarta i Haydna, a także z wczesnymi dziełami Ludwiga van Beethovena, którego darzył ogromnym podziwem. Edukacja muzyczna Schuberta była kontynuowana pod okiem Antonio Salieriego, który w 1804 roku dostrzegł jego niezwykły talent. Salieri, będący wówczas czołową postacią wiedeńskiego życia muzycznego, przez lata szkolił Schuberta prywatnie w zakresie teorii muzyki i kompozycji, aż do 1817 roku.

Po opuszczeniu seminarium w 1813 roku, Schubert przeszedł szkolenie nauczycielskie. Przez ponad dwa lata pracował w szkole ojca w Lichtental, gdzie uczył najmłodsze dzieci. Był to dla niego okres ciężkiej i nużącej pracy, który kontrastował z jego pasją do komponowania. Mimo tej monotonii, Schubert nie porzucił swoich marzeń o karierze muzycznej.

Kluczowy fakt: Franz Schubert dał swój jedyny autorski koncert w marcu 1828 roku, zaledwie osiem miesięcy przed śmiercią.

Szczególne znaczenie dla kariery Schuberta miało wydarzenie z marca 1828 roku, zaledwie osiem miesięcy przed jego śmiercią. Wówczas kompozytor zorganizował jedyny w swoim życiu publiczny koncert poświęcony wyłącznie własnym utworom. Wydarzenie to spotkało się z bardzo dobrym przyjęciem publiczności i krytyków, stanowiąc dowód na rosnące uznanie dla jego twórczości.

Twórczość muzyczna Franza Schuberta

Rok 1815 okazał się jednym z najbardziej produktywnych w całym życiu Franza Schuberta. W tym czasie skomponował on ponad 20 000 taktów muzyki. Jego twórczość obejmowała dziewięć utworów kościelnych, symfonię oraz około 140 pieśni (Lieder). Ta niezwykła płodność świadczy o jego nieposkromionej inwencji twórczej i pasji do tworzenia.

Schubert jest powszechnie uznawany za mistrza niemieckiej pieśni artystycznej, zwanej Liedem. Jego dorobek w tej dziedzinie jest imponujący – pozostawił po sobie ponad 600 utworów tego gatunku. Wśród najsłynniejszych pieśni znajdują się takie arcydzieła jak „Erlkönig”, „Gretchen am Spinnrade” oraz wzruszające „Ave Maria”. Jego pieśni, często inspirowane poezją Goethego i Schillera, charakteryzują się głębią emocjonalną i mistrzowskim oddaniem nastroju tekstu.

Pomimo krótkiego życia, Schubert skomponował siedem pełnych symfonii. Do jego najbardziej znanych dzieł symfonicznych należą VIII Symfonia h-moll, powszechnie znana jako „Niedokończona”, oraz IX Symfonia C-dur, zatytułowana „Wielka”. Jego twórczość symfoniczna, choć mniej liczna niż u niektórych współczesnych mu kompozytorów, cechuje się liryzmem i bogactwem melodycznym. Poza symfoniami, Schubert tworzył również wiele dzieł muzyki kameralnej, w tym kwartety smyczkowe. Pierwsze kompozycje kameralne pisał z myślą o rodzinnym zespole, w którym sam grał na altówce, jego bracia Ferdinand i Ignaz na skrzypcach, a ojciec na wiolonczeli. Twórczość Schuberta obejmuje również liczne utwory fortepianowe, w tym impromptus.

Warto zaznaczyć, że Schubert tworzył również w obszarze muzyki fortepianowej i kameralnej. Jego utwory fortepianowe, takie jak impromptus i sonaty, zaliczane są do kanonu literatury fortepianowej. Muzyka kameralna Schuberta, często charakteryzująca się intymnością i głębokim liryzmem, stanowi ważny element jego dorobku. Cykl pieśni „Die schöne Müllerin” oraz „Winterreise” to przykłady jego monumentalnych dokonań w gatunku pieśni, często wykonywanych przez wybitnych śpiewaków, takich jak Michael Vogl.

Najważniejsze dzieła Franza Schuberta (przykłady)

• Pieśni (Lieder): Ponad 600 utworów, w tym „Erlkönig”, „Gretchen am Spinnrade”, „Ave Maria”.
• Symfonie: VIII Symfonia h-moll („Niedokończona”), IX Symfonia C-dur („Wielka”).
• Cykle pieśni: „Die schöne Müllerin”, „Winterreise”.
• Muzyka kameralna: Kwartety smyczkowe.
• Utwory fortepianowe: Impromptus, sonaty.

Uznanie i pośmiertna sława Franza Schuberta

Za życia Franza Schuberta uznanie dla jego twórczości ograniczało się głównie do małego kręgu wielbicieli w Wiedniu. Choć jego geniusz był dostrzegany przez niektórych, pełne docenienie jego dzieł nastąpiło dopiero dekady po jego śmierci. Kluczową rolę w odkryciu i promocji jego muzyki odegrali tacy kompozytorzy jak Felix Mendelssohn, Robert Schumann, Franz Liszt i Johannes Brahms. To dzięki ich staraniom twórczość Schuberta na stałe wpisała się do światowego kanonu muzyki klasycznej.

Dopiero po śmierci kompozytora jego utwory zaczęły być szerzej publikowane i wykonywane. Przez długi czas wiele z jego dzieł, w tym symfonie i kwartety, pozostawało w rękopisach. Dopiero pośmiertne wydania, często przez wydawnictwa takie jak Breitkopf & Härtel, przyczyniły się do rozpowszechnienia jego muzyki. Dziś dzieła przez Breitkopfa i Härtla są uważane za fundamentalne dla poznania twórczości kompozytora.

Współcześnie twórczość Schuberta jest ceniona za swoją głębię emocjonalną, innowacyjność harmoniczną i melodyczną. Jego pieśni romantycznej stanowią fundament gatunku, a dzieła symfoniczne i kameralne są chętnie wykonywane przez najlepszych artystów na całym świecie. Franz Schubert zmarł w wieku 31 lat, ale jego muzyka żyje wiecznie, inspirując kolejne pokolenia słuchaczy i muzyków. Warto wspomnieć, że twórca pieśni romantycznej zmarł w Wiedniu, a jego grób znajduje się na Cmentarzu Centralnym w Wiedniu.

Ciekawostki z życia Franza Schuberta

Niezwykły talent Franza Schuberta był widoczny od najmłodszych lat. Michael Holzer, organista z Lichtental, który uczył młodego kompozytora, miał przyznawać ze łzami w oczach, że nigdy nie miał tak zdolnego ucznia. Twierdził, że chłopiec wiedział już wszystko, co Holzer próbował mu przekazać, co świadczy o jego wrodzonej muzykalności i intuicji. Jako dziecko, Schubert zaprzyjaźnił się z czeladnikiem stolarskim, który zapewnił mu niezwykłą możliwość – zabierał go do sąsiedniego magazynu fortepianów. Dzięki temu młody Franz mógł ćwiczyć na instrumentach znacznie lepszej jakości niż te dostępne w jego domu, co z pewnością przyczyniło się do jego rozwoju muzycznego.

Jednym z poruszających faktów z życia Schuberta jest jego niedokończony „Oktet na instrumenty dęte” (D 72), skomponowany w 1812 roku. Przyjmuje się, że utwór ten powstał w celu upamiętnienia śmierci jego matki, Marii Elisabeth. Ta okoliczność nadaje dziełu dodatkowy, emocjonalny wymiar, podkreślając więź kompozytora z rodziną. Warto również wspomnieć o tzw. „Schubertiady” – spotkaniach towarzyskich organizowanych przez przyjaciół Schuberta, podczas których wykonywano jego muzykę. Były to kameralne wieczory muzyczne, które odgrywały ważną rolę w promocji jego twórczości i tworzeniu atmosfery artystycznej wspólnoty. Franz Schubert był królem kawiarnianych i domowych spotkań muzycznych, gdzie jego muzyka rozbrzmiewała w gronie bliskich.

Mimo że Franz Schubert zmarł w wieku zaledwie 31 lat, jego dorobek jest ogromny. Kompozytor stworzył ponad 600 pieśni, a jego twórczość obejmuje również siedem symfonii, muzykę kameralną, utwory fortepianowe, a także dzieła sceniczne. Jego muzyka, głęboko romantyczna i pełna emocji, do dziś porusza serca słuchaczy na całym świecie. Franz Schubert urodził się w Himmelpfortgrund, a zmarł w Wiedniu, pozostawiając po sobie dziedzictwo, które na zawsze zmieniło oblicze muzyki. Jego życie, choć krótkie, było intensywnie wypełnione tworzeniem, a jego muzyka, taka jak Ave Maria czy cykl pieśni Die schöne Müllerin, stanowi nieśmiertelne świadectwo jego geniuszu.

Debata nad seksualnością

W 1989 roku muzykolog Maynard Solomon wysunął tezę o homoseksualnych skłonnościach Franza Schuberta. Teza ta wywołała gorącą debatę w świecie naukowym i wśród miłośników muzyki, stając się jednym z kontrowersyjnych aspektów biografii kompozytora.

Franz Peter Schubert, mimo krótkiego życia, pozostawił po sobie olbrzymi dorobek muzyczny, stając się jednym z najważniejszych kompozytorów epoki romantyzmu. Jego ponad 600 pieśni oraz znaczące dzieła symfoniczne i kameralne do dziś stanowią fundament światowego repertuaru muzycznego, potwierdzając jego trwałe miejsce w historii muzyki. Jego życie, choć naznaczone trudnościami i przedwczesną śmiercią, było wypełnione nieprzerwanym tworzeniem, a jego muzyka wciąż rezonuje z odbiorcami na całym świecie.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Franz_Schubert