Marianne Ihlen: Muza Leonarda Cohena i historia ich miłości

2

Marianne Ihlen, postać nierozerwalnie związana z legendarnym kanadyjskim bardem Leonardem Cohenem, była norweską muzą, która zainspirowała go do stworzenia jednych z jego najpiękniejszych utworów. Urodzona 18 maja 1935 roku w norweskim Larkollen, Marianne zmarła 28 lipca 2016 roku w wieku 81 lat w Oslo, pozostawiając po sobie bogate dziedzictwo artystyczne i osobiste. Jej burzliwe życie, naznaczone pierwszym małżeństwem z pisarzem Axelem Jensenem, macierzyństwem i intensywnym związkiem z Cohenem, stało się inspiracją dla filmów, seriali i pieśni, które wciąż poruszają serca słuchaczy na całym świecie. Jej wpływ na twórczość Cohena, szczególnie na ikoniczny utwór „So Long, Marianne”, uczynił ją postacią rozpoznawalną w historii kultury XX wieku.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na 28 lipca 2016 roku miała 81 lat.
• Żona/Mąż: Była dwukrotnie zamężna: najpierw z Axelem Jensenem, a później z Janem Kiellandem Stangiem.
• Dzieci: Miała jednego syna, Axela Joachima Jensena.
• Zawód: Pracowała jako sekretarka, w sklepie obuwniczym, kinie, organizacji charytatywnej, jako au pair, w przemyśle naftowym oraz wspierała organizacyjnie aktorkę Juni Dahr.
• Główne osiągnięcie: Stała się inspiracją dla wielu utworów Leonarda Cohena, w tym ikonicznego „So Long, Marianne”.

Podstawowe informacje o Marianne Ihlen

Marianne Christine Ihlen urodziła się 18 maja 1935 roku w nadmorskiej miejscowości Larkollen w Norwegii. Przez lata była znana przede wszystkim jako norweska muza i długoletnia partnerka kanadyjskiego barda Leonarda Cohena w burzliwych latach 60. XX wieku. Jej obecność i osobowość wywarły znaczący wpływ na jego twórczość, czyniąc ją nie tylko osobą z jego życia, ale także kluczową postacią inspirującą jego sztukę. Marianne Ihlen zmarła 28 lipca 2016 roku w wieku 81 lat w szpitalu Diakonhjemmet w Oslo, po krótkiej, ale intensywnej walce z chorobą nowotworową.

Życie prywatne i rodzinne Marianne Ihlen

Dzieciństwo i trudności rodzinne

Dzieciństwo Marianne Ihlen przypadło na trudny okres II wojny światowej, który przyniósł jej rodzinie poważne wyzwania. Jej ojciec zmagał się z gruźlicą, co wymagało jego długotrwałego pobytu w sanatorium. Niestety, choroba dotknęła również młodszego brata Marianne, Nilsa, który również był leczony z powodu gruźlicy. Te wczesne doświadczenia z chorobą i cierpieniem w rodzinie z pewnością ukształtowały jej wrażliwość i odporność psychiczną.

Pierwsze małżeństwo z Axelem Jensenem

Geneza małżeństwa

W październiku 1958 roku, wbrew oczekiwaniom i woli swoich rodziców, Marianne Ihlen zdecydowała się poślubić norweskiego pisarza awangardowego Axela Jensena. Ceremonia zaślubin odbyła się w kościele anglikańskim w Atenach, co podkreślało niekonwencjonalny charakter tej decyzji i jej pragnienie niezależności od rodzinnych nacisków.

Problemy w związku i rozwód

Jednakże, związek z Axelem Jensenem okazał się niezwykle burzliwy i naznaczony licznymi zdradami ze strony pisarza. Te trudności i rozczarowania doprowadziły ostatecznie do ich formalnego rozwodu w 1962 roku, co stanowiło bolesny, ale zarazem wyzwalający punkt zwrotny w życiu Marianne.

Macierzyństwo: syn Axel Joachim Jensen

21 stycznia 1960 roku Marianne Ihlen urodziła w Oslo swojego jedynego syna, Axela Joachima Jensena. Macierzyństwo stało się dla niej jednym z najważniejszych doświadczeń życiowych, a relacja z synem, zwłaszcza w kontekście późniejszych, skomplikowanych wydarzeń, nabrała szczególnego i głębokiego znaczenia.

Relacja z Leonardem Cohenem

Początki związku na Hydrze

Relacja Marianne Ihlen z kanadyjskim bardem Leonardem Cohenem rozkwitła w latach 1960–1967, stając się jedną z najbardziej ikonicznych historii miłosnych XX wieku. Ich związek narodził się na malowniczej greckiej wyspie Hydra, krótko po tym, jak Marianne została opuszczona przez swojego pierwszego męża. Ten idylliczny okres na greckiej wyspie stał się początkiem ich burzliwej, ale głęboko inspirującej podróży.

Wspólne życie i wsparcie

Podczas ich wspólnego życia na Hydrze, Leonard Cohen stał się dla syna Marianne, Axela, postacią ojca, oferując mu wsparcie i miłość. Dla Marianne był on kochankiem, partnerem i powiernikiem, który nie tylko wspierał ją emocjonalnie, ale także finansowo przez wiele kolejnych lat. Ich związek, choć niepozbawiony wyzwań, był głęboko zakorzeniony w sztuce, filozofii i wzajemnym zrozumieniu, co znalazło odzwierciedlenie w twórczości Cohena.

Drugie małżeństwo z Janem Kiellandem Stangiem

W 1979 roku Marianne Ihlen ponownie wyszła za mąż, tym razem za inżyniera Jana Kiellanda Stanga, którego znała jeszcze z czasów swojej młodości. Para osiedliła się w Oslo, gdzie Marianne odnalazła spokój i stabilizację u boku drugiego męża, po latach intensywnych doświadczeń życiowych i artystycznych.

Kariera zawodowa i edukacja Marianne Ihlen

Edukacja handlowa

Mimo że ojciec Marianne Ihlen miał inne plany dotyczące jej przyszłości, marząc o karierze medycznej lub prawniczej, Marianne obrała własną ścieżkę. W wieku 19 lat ukończyła studia biznesowe w prestiżowej Miejskiej Szkole Handlowej w Oslo, zdobywając wykształcenie, które otworzyło jej drzwi do różnorodnych możliwości zawodowych.

Wczesne doświadczenia zawodowe

Po ukończeniu studiów, Marianne Ihlen zdobywała cenne doświadczenia w różnych dziedzinach. Pracowała między innymi jako sekretarka w biurze adwokackim, w sklepie obuwniczym, a także w kinie. Jej ścieżka zawodowa obejmowała również zaangażowanie w pracę organizacji charytatywnej Save the Children, co świadczy o jej wrażliwości społecznej.

Praca jako au pair

Jednym z etapów jej wczesnej kariery była praca jako au pair w Newcastle w Anglii. To zagraniczne doświadczenie z pewnością poszerzyło jej horyzonty, pozwoliło na poznanie innej kultury i wzmocniło jej samodzielność.

Niespełnione marzenia o aktorstwie

Marianne Ihlen posiadała również aspiracje artystyczne związane z aktorstwem. Aktywnie przygotowywała się do egzaminów wstępnych do Narodowej Akademii Teatralnej w Oslo. Ostatecznie jednak zrezygnowała z realizacji tego marzenia, głównie z powodu sprzeciwu rodziców i braku pewności siebie, co często towarzyszy młodym artystom na początku ich drogi.

Praca w przemyśle naftowym

Po powrocie do Norwegii w 1973 roku, Marianne związała się zawodowo z firmą Norwegian Contractors. Firma ta specjalizowała się w budowie zaawansowanych platform wiertniczych, co stanowiło znaczącą zmianę i nowe wyzwanie w jej dotychczasowych doświadczeniach zawodowych.

Współpraca z Juni Dahr

Pod koniec swojej kariery zawodowej, Marianne Ihlen aktywnie pomagała norweskiej aktorce Juni Dahr w organizacji logistycznej jej międzynarodowych tras koncertowych. Ta współpraca świadczy o jej silnych zdolnościach organizacyjnych i zaangażowaniu w świat sztuki.

Marianne Ihlen jako muza i jej wpływ na kulturę

Inspiracja dla Leonarda Cohena

Marianne Ihlen przeszła do historii przede wszystkim jako nieśmiertelna muza Leonarda Cohena. Jej postać, jej życie i ich wspólna historia stały się inspiracją dla wielu jego utworów, a ich związek jest jednym z najczęściej analizowanych i komentowanych w świecie sztuki.

Utwór „So Long, Marianne”

Jest ona tytułową bohaterką jednego z najsłynniejszych utworów Cohena z 1967 roku, zatytułowanego „So Long, Marianne”. Pierwotnie piosenka nosiła tytuł „Come on, Marianne” i miała być zaproszeniem do zmian. Jednak przed rozstaniem Cohen zmienił tekst na pożegnalne „So Long”, nadając utworowi głębszy, melancholijny wymiar. Historia miłosna Leonarda Cohena i Marianne Ihlen jest nierozerwalnie związana z tym utworem.

Geneza utworu „Bird on the Wire”

Marianne zainspirowała również powstanie poruszającej piosenki „Bird on the Wire”. Pewnego dnia na Hydrze zauważyła ptaka siedzącego na nowo zainstalowanym przewodzie telefonicznym, co dało Cohenowi impuls do stworzenia tej subtelnej i pełnej emocji kompozycji.

Obecność na okładkach albumów

Wizerunek Marianne Ihlen pojawia się również na okładkach albumów Cohena, utrwalając jej obecność w jego artystycznym dziedzictwie. Jej intymne zdjęcie w białym ręczniku, wykonane przy maszynie do pisania artysty, zdobi tył okładki albumu „Songs from a Room” z 1969 roku. Ten obraz stał się ikoną ich niezwykłej relacji.

Dedykacje poetyckie i hołdy

Cohen wielokrotnie okazywał swoje uczucia do Marianne poprzez dedykacje i nawiązania w swoich dziełach. Zadedykował jej tomik poezji „Flowers for Hitler”, a także wspominał o niej w tomie „The Energy of Slaves”. Pośmiertny hołd oddano jej również w utworze „Moving On” z albumu Cohena „Thanks for the Dance” (2019). Również zespół Bastille w piosence „Leonard & Marianne” z albumu „&” wydanego w 2024 roku nawiązuje do ich relacji, podkreślając trwałość ich historii miłosnej.

Wpływ na innych twórców

Nick Broomfield

Marianne Ihlen miała niezwykły dar inspirowania artystów, wykraczając poza krąg twórczości Cohena. Oprócz niego, jej wpływ zaznaczył się również na reżyserze Nicku Broomfieldie. To właśnie Marianne zachęciła go do zostania dokumentalistą, co zaowocowało wieloma ważnymi filmami, w tym dokumentem o jej życiu.

Modeling dla artystów

Jej uroda, charyzma i niepowtarzalny styl sprawiły, że Marianne modelowała dla znanych malarzy, takich jak Anthony Kingsmill czy Marcelle Maltais, co dodatkowo potwierdza jej rolę jako muzy i inspiracji w świecie sztuki.

Osobiste pasje i zainteresowania Marianne Ihlen

Zainteresowania duchowe

W późniejszym okresie swojego życia Marianne Ihlen rozwinęła głębokie zainteresowanie buddyzmem tybetańskim, co świadczy o jej duchowych poszukiwaniach i dążeniu do wewnętrznego spokoju oraz zrozumienia.

Pasje artystyczne

W wolnym czasie Marianne Ihlen oddawała się swojej pasji do malarstwa. Jej twórczość artystyczna była wyrazem jej wewnętrznego świata, wrażliwości i sposobu postrzegania rzeczywistości, dodając kolejny wymiar do jej artystycznej duszy.

Zdrowie i ostatnie chwile Marianne Ihlen

Diagnoza choroby nowotworowej

Pod koniec lipca 2016 roku u Marianne Ihlen zdiagnozowano chorobę nowotworową – białaczkę. Diagnoza ta była szokiem dla wszystkich bliskich jej osób, wprowadzając nagłe poczucie kruchości życia.

Szybki przebieg choroby i śmierć

Choroba postępowała bardzo szybko, prowadząc do śmierci Marianne zaledwie kilka dni po postawieniu diagnozy. Jej odejście było nagłe i bolesne dla jej rodziny i przyjaciół, pozostawiając poczucie straty i niedopowiedzenia.

Ostatnia wiadomość od Cohena

W ostatnich chwilach życia Marianne Ihlen, Leonard Cohen wysłał do niej poruszający list, który stał się symbolem ich wiecznej więzi i głębokiego uczucia, które przetrwało lata rozłąki. Ta korespondencja do dziś wzrusza swoją szczerością i czułością.

Treść listu

Cohen w swoim wzruszającym liście pisał: „Jestem tuż za Tobą, wystarczająco blisko, by chwycić Cię za rękę. To stare ciało się poddało, tak jak i Twoje.” Te słowa, pełne czułości, zrozumienia i akceptacji, były wyrazem głębokiego uczucia, które połączyło ich na zawsze.

Symboliczne znaczenie

List ten stał się symbolem ich wiecznej więzi i był szeroko komentowany w mediach na całym świecie, podkreślając niezwykłą naturę ich relacji. Historia Leonarda Cohena i Marianne Ihlen jest dowodem na to, że pewne więzi przekraczają czas, przestrzeń i nawet śmierć, pozostając żywe w sercach i pamięci.

Kontrowersje i trudne momenty w życiu Marianne Ihlen

Eksperymenty z LSD

Podczas pobytu w Meksyku w 1966 roku, Marianne Ihlen kilkakrotnie zażyła LSD. Były to próby poszukiwania wglądu w swoje dylematy życiowe i zrozumienia siebie na głębszym poziomie, co było typowe dla eksploracji psychodelicznych w tamtych czasach.

Wpływ na syna

Niestety, te doświadczenia miały również negatywne konsekwencje. Jej syn Axel Joachim również otrzymał ten środek od swojego biologicznego ojca w wieku 15 lat, co, według niektórych źródeł, przyczyniło się do jego późniejszych problemów psychicznych i trudności w życiu.

Problemy syna

Axel Joachim w dorosłym życiu zmagał się z poważnymi problemami psychicznymi i spędził wiele czasu w placówkach leczniczych. Ta sytuacja była niewątpliwie trudnym i bolesnym okresem dla Marianne, która jako matka musiała mierzyć się z cierpieniem swojego dziecka.

Konfrontacja z Suzanne Elrod na Hydrze

W 1972 roku Marianne Ihlen doświadczyła bolesnego momentu, gdy została wyrzucona z domu Cohena na Hydrze przez jego nową partnerkę, Suzanne Elrod. Ta konfrontacja była gwałtownym i dramatycznym zakończeniem pewnego etapu w jej życiu i relacji z Cohenem.

Nagłe opuszczenie wyspy

Suzanne Elrod przybyła na wyspę z synem Adamem i zażądała domu wyłącznie dla siebie, co zmusiło Marianne do nagłego opuszczenia idyllicznej greckiej wyspy Hydra, gdzie spędziła wiele ważnych i pięknych lat swojego życia, co stanowiło symboliczne zamknięcie pewnego rozdziału.

Ciekawostki z życia Marianne Ihlen

Praca na jachcie i odzyskanie pewności siebie

W 1958 roku, jeszcze przed małżeństwem z Cohenem, Marianne Ihlen podjęła pracę jako kucharka, hostessa i niania na luksusowym szkunerze „Stromie Seas”. Praca ta, należąca do spadkobierców banku Barclays, pozwoliła jej odzyskać pewność siebie po trudnych doświadczeniach związanych ze zdradami jej pierwszego męża, budując jej niezależność.

Niecodzienny transport dziecka

W sierpniu 1960 roku Marianne i Leonard Cohen podjęli się nietypowego i odważnego rozwiązania, aby zapewnić komfort swojemu niemowlęciu. Powierzyli małego Axela przypadkowo poznanej załodze linii lotniczych SAS, licząc na ich pomoc.

Podróż małego Axela

Załoga bezpiecznie dostarczyła dziecko z Grecji do babci w Oslo, omijając tym samym trudną i męczącą podróż samochodem przez Europę. Było to świadectwo ich troski o dobro dziecka i ich niekonwencjonalnego podejścia do życia.

Wartość listów miłosnych od Cohena

W czerwcu 2019 roku kolekcja ponad 50 listów miłosnych od Leonarda Cohena do Marianne Ihlen została sprzedana na aukcji w Christie’s, co stanowiło dowód na ogromne znaczenie ich relacji i ich kulturową wartość.

Rekordowa kwota

Listy zostały wylicytowane za łączną kwotę 876 000 dolarów. Ta rekordowa kwota świadczy o ogromnym znaczeniu ich relacji dla historii kultury i literatury, czyniąc ją nieodłączną częścią dziedzictwa Leonarda Cohena.

Pierwsze spotkanie z Leonardem Cohenem

Pierwsze spotkanie Marianne Ihlen z Leonardem Cohenem miało miejsce w sklepie u Katsikasa na Hydrze, gdzie artysta zaprosił ją do swojego stolika. To przypadkowe spotkanie zapoczątkowało ich burzliwą, ale i głęboko inspirującą relację, która pozostawiła trwały ślad w historii muzyki i literatury.

Wsparcie finansowe ze strony Cohena

Nawet po rozstaniu, Leonard Cohen przez lata wysyłał Marianne pieniądze, by pomóc jej w utrzymaniu. Było to świadectwo głębokiej więzi i troski, która trwała pomimo zakończenia ich związku. Kanadyjski artysta nigdy nie ożenił się z Marianne Ihlen, ale ich relacja była jedną z najważniejszych i najbardziej wpływowych w jego życiu.

Powrót do Norwegii

Po latach spędzonych w Grecji i Kanadzie, Marianne Ihlen ostatecznie osiadła w Oslo. Tam, u boku drugiego męża, odnalazła spokój i stabilizację, kończąc pewien etap swojego życia i znajdując ukojenie.

Film dokumentalny o jej życiu

Jej historia i relacja z Cohenem zostały uwiecznione w poruszającym filmie dokumentalnym „Marianne & Leonard: Words of Love” z 2019 roku, który przybliżył widzom ich burzliwe losy i głębię ich uczuć. Film ten ukazuje piękno i dramatyzm ich historii.

Serial biograficzny

W 2024 roku powstał również serial „So Long, Marianne”, opowiadający o ich burzliwej miłości, co świadczy o nieustającym zainteresowaniu ich postacią i historią, która wciąż fascynuje kolejne pokolenia.

Wieczna muza

Do końca życia Marianne Ihlen pozostała skromną osobą, rzadko udzielającą wywiadów na temat swojej relacji ze sławnym bardem. Jednak jej dziedzictwo jako wiecznej muzy, która zainspirowała jedno z najpiękniejszych dzieł Leonarda Cohena, jest niepodważalne. Jej życie jest przykładem inspirującej historii miłosnej, która na zawsze wpisała się w kanon kultury światowej.

Chronologia życia Marianne Ihlen

Okres dzieciństwa i młodości

• 1935: Narodziny Marianne Christine Ihlen w Larkollen, Norwegia.
• Okres II wojny światowej: Trudności rodzinne związane z chorobą ojca i brata (gruźlica).
• 19 lat (ok. 1954): Ukończenie studiów biznesowych w Miejskiej Szkole Handlowej w Oslo.
• Wczesne doświadczenia zawodowe: praca jako sekretarka, w sklepie obuwniczym, kinie, organizacji charytatywnej Save the Children.
• Praca jako au pair w Newcastle, Anglia.
• Przygotowania do egzaminów do Narodowej Akademii Teatralnej w Oslo.

Pierwsze małżeństwo i życie z Cohenem

• 1958: Praca na luksusowym szkunerze „Stromie Seas”.
• Październik 1958: Ślub z Axelem Jensenem w Atenach.
• 21 stycznia 1960: Narodziny syna, Axela Joachima Jensena.
• 1960–1967: Związek z Leonardem Cohenem i życie na greckiej wyspie Hydra.
• 1962: Rozwód z Axelem Jensenem.
• 1966: Eksperymenty z LSD w Meksyku.
• 1967: Wydanie przez Cohena utworu „So Long, Marianne”.
• 1968 (przybliżony rok): Cohen pisze „Bird on the Wire”, zainspirowany przez Marianne.

Późniejsze lata i śmierć

• 1972: Konfrontacja z Suzanne Elrod i nagłe opuszczenie domu Cohena na Hydrze.
• 1973: Powrót do Norwegii i praca w Norwegian Contractors.
• 1979: Drugie małżeństwo z Janem Kiellandem Stangiem, zamieszkanie w Oslo.
• Koniec kariery zawodowej: Współpraca z Juni Dahr.
• Późniejszy okres życia: Zainteresowanie buddyzmem tybetańskim, pasja malarska.
• Lipiec 2016: Diagnoza białaczki.
• 28 lipca 2016: Śmierć w wieku 81 lat w Oslo.

Kluczowe dzieła i nawiązania

Marianne Ihlen stała się nie tylko muzą, ale także integralną częścią historii sztuki, zwłaszcza w kontekście twórczości Leonarda Cohena. Jej wpływ jest widoczny w wielu obszarach kultury:

• Muzyka Leonarda Cohena: Jest bezpośrednią inspiracją dla takich utworów jak „So Long, Marianne” (1967) i „Bird on the Wire”.
• Okładki albumów: Jej zdjęcie zdobi tył albumu „Songs from a Room” (1969).
• Dedykacje poetyckie: Cohen zadedykował jej tomik „Flowers for Hitler” i wspominał w „The Energy of Slaves”.
• Hołdy pośmiertne: Utwór „Moving On” z albumu „Thanks for the Dance” (2019) jest hołdem dla Marianne.
• Współczesne nawiązania: Piosenka „Leonard & Marianne” zespołu Bastille (2024) oraz serial „So Long, Marianne” (2024) przypominają o ich historii.
• Filmy dokumentalne: Jej życie zostało uwiecznione w filmie „Marianne & Leonard: Words of Love” (2019).

Wsparcie finansowe i listy miłosne

Relacja Marianne Ihlen i Leonarda Cohena charakteryzowała się nie tylko głębokim uczuciem, ale także trwałym wsparciem. Nawet po rozstaniu, Cohen przez lata wysyłał Marianne pieniądze, aby pomóc jej w utrzymaniu. Ten gest świadczy o trwałości ich więzi i wzajemnym szacunku. W czerwcu 2019 roku kolekcja ponad 50 listów miłosnych od Cohena do Ihlen została sprzedana na aukcji w Christie’s za imponującą kwotę 876 000 dolarów, co podkreśla historyczne i kulturowe znaczenie ich korespondencji.

Kluczowy fakt

Warto wiedzieć: Choć związek Marianne Ihlen i Leonarda Cohena był intensywny i obfitował w inspiracje artystyczne, Cohen nigdy nie ożenił się z Marianne Ihlen. Ich relacja, choć burzliwa, pozostała na etapie partnerstwa i głębokiej przyjaźni, która wywarła znaczący wpływ na ich życie i twórczość.

Historia Marianne Ihlen to opowieść o kobiecie, która stała się nieśmiertelną muzą, inspirującą arcydzieła literatury i muzyki, a jej życie osobiste, choć naznaczone trudnościami, było pełne pasji, głębokich relacji i trwałego wpływu na kulturę.

Najważniejszym wnioskiem z życia Marianne Ihlen jest siła inspiracji i piękno, które potrafią narodzić się nawet z najbardziej skomplikowanych relacji, kształtując na zawsze dziedzictwo kultury i pozostawiając trwały ślad w historii sztuki.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Marianne_Ihlen