Konfucjusz: chiński filozof Kong Fuzi, nauczanie i cytaty.

2

Konfucjusz, urodzony w 551 roku p.n.e. w Qufu, był chińskim filozofem i myślicielem, którego nauki stały się filarem konfucjanizmu, kluczowego systemu etyczno-filozoficznego, który przez tysiąclecia kształtował chińską kulturę i społeczeństwo. Mimo że zmarł w 479 roku p.n.e., jego koncepcje moralności, etykiety i ładu społecznego pozostają niezwykle aktualne i inspirujące. Pochodzący z zubożałej gałęzi arystokratycznego rodu, Konfucjusz wcześnie doświadczył trudności życiowych, co jednak nie przeszkodziło mu w zdobywaniu wiedzy i rozwoju swojej myśli. Jego życie naznaczone było służbą publiczną, okresami wygnania, ale przede wszystkim nieustannym nauczaniem i formowaniem kolejnych pokoleń poprzez swoje idee, zebrane później w dziele „Dialogi konfucjańskie”.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na rok 2024 Konfucjusz miałby 2575 lat.
• Żona/Mąż: Konfucjusz miał żonę.
• Dzieci: Konfucjusz miał syna.
• Zawód: Filozof, myśliciel, pedagog, urzędnik.
• Główne osiągnięcie: Stworzenie podstaw konfucjanizmu, systemu filozoficzno-etycznego o fundamentalnym znaczeniu dla cywilizacji chińskiej.

Kim był Konfucjusz? Podstawowe informacje biograficzne

Konfucjusz, którego pierwotne imię brzmiało Qiu (丘), co w dosłownym tłumaczeniu oznacza „pagórek”, urodził się w 551 roku p.n.e. w miejscowości Qufu, będącej wówczas częścią państwa Lu, a dziś leżącej w prowincji Shandong w Chinach. Nazwa ta miała nawiązywać do jego charakterystycznego, wypukłego czoła. Znany jest pod wieloma imionami i tytułami, w tym jako Zhongni (仲尼), a jego najbardziej rozpowszechniona forma imienia, Konfucjusz, jest zlatynizowaną wersją chińskiego określenia Kǒng Fūzǐ (孔夫zi), oznaczającego „Mistrza Kong”. Filozof zmarł w 479 roku p.n.e. w swoim rodzinnym Qufu, dożywając 72 lat. Jego śmierć zapoczątkowała trwający tysiąclecia kult, a jego nauki, choć sam ich nie spisał, zostały zebrane przez uczniów w kluczowej księdze „Dialogi konfucjańskie”, która stanowiła fundament systemu etyczno-filozoficznego określanego mianem konfucjanizmu.

Rodzina i życie prywatne Konfucjusza

Konfucjusz wywodził się ze zubożałej gałęzi rodu dawnych władców dynastii Shang. Okoliczności jego poczęcia były nietypowe – jego ojciec miał ponad 50 lat, gdy poślubił jego matkę jako drugą żonę, desperacko pragnąc męskiego potomka. Po śmierci ojca, która nastąpiła, gdy Konfucjusz miał zaledwie trzy lata, on i jego matka zostali odcięci od reszty rodziny, co zmusiło ich do życia w warunkach ubóstwa i ciężkiej pracy fizycznej. Mimo trudnych początków, w wieku 19 lat (około 532 r. p.n.e.) Konfucjusz założył własną rodzinę, wstępując w związek małżeński. **Konfucjusz miał syna, któremu nadał imię Li (鯉).**

Kariera zawodowa i działalność publiczna

Swoją ścieżkę zawodową Konfucjusz rozpoczął od niskich stanowisk urzędniczych w państwie Lu, pełniąc funkcje takie jak naczelnik spichlerzy i nadzorca pól książęcych. W wieku 15 lat podjął świadomą decyzję o podjęciu nauki, którą sam finansował z zarobionych pieniędzy. Około 530 roku p.n.e. otworzył własną szkołę, w której kształcił szerokie grono uczniów, przekazując im nie tylko wiedzę z zakresu pisma i podstawowych nauk, ale przede wszystkim zasady właściwego zachowania i etykiety. Z czasem awansował na stanowisko zarządcy i bliskiego doradcy władcy w państwie Lu, gdzie zasłynął jako reformator dążący do obniżenia uciążliwych podatków oraz promowania merytokracji jako klucza do sprawnego zarządzania państwem.

Pomimo swoich wysiłków i reformatorskich idei, Konfucjusz doświadczył również trudnych chwil, spędzając przez 12 lub nawet 14 lat (od około 497 r. p.n.e.) na wygnaniu. W tym okresie podróżował po sąsiednich państwach, poszukując władcy, który zechciałby wdrożyć jego reformy i wizję sprawiedliwego, moralnego rządu. Te tułaczki, choć często wiązały się z niedostatkiem i przymieraniem głodem, stanowiły ważny etap w jego życiu, pogłębiając jego zrozumienie sytuacji społecznej i politycznej Chin.

Dziedzictwo i uznanie Konfucjusza

Choć za życia Konfucjusz był często postrzegany jako polityczny przegrany, jego wpływ na chińską cywilizację okazał się nieoceniony i przetrwał wieki. W II wieku n.e. konfucjanizm stał się oficjalną ideologią państwową Chin, kształtując system wartości i strukturę społeczną państwa przez długi czas. Jego nauki stały się podstawą systemu egzaminacyjnego dla kandydatów na urzędników państwowych w Chinach, który obowiązywał przez setki lat, aż do 1905 roku, świadcząc o trwałym znaczeniu jego filozofii. Z czasem Konfucjusz zaczął otrzymywać coraz wyższe honory. **W roku 739 n.e. nadano mu honorowy tytuł królewski, a w 1048 roku, za panowania dynastii Song, został uhonorowany nawet tytułem cesarskim.** Za panowania dynastii Yuan i Ming nadano mu kolejne podniosłe tytuły, takie jak „Wielki Nauczyciel Narodu” oraz „Najdoskonalszy, Najprzenikliwszy i Najcnotliwszy Nauczyciel”, podkreślając jego wyjątkową pozycję w historii Chin.

Filozofia i osobowość Konfucjusza

Konfucjusz był przede wszystkim racjonalistą, który podchodził z pewną podejrzliwością do kwestii religijnych, traktując je często jako niebezpieczny zabobon. Jako twórca systemu etycznego, opierał on stabilność państwa na moralności jednostki i silnej roli rodziny. **Definiował pięć kluczowych relacji społecznych, które miały stanowić podstawę harmonijnego społeczeństwa: relacja między władcą a poddanym, ojcem a synem, mężem a żoną, starszym bratem a młodszym bratem oraz między przyjaciółmi.** Wprowadził koncepcję „ren” (humanitaryzmu), którą streszczał w słynnej złotej zasadzie: „Nie czyń innym, czego dla siebie nie pragniesz”. Ta zasada, podkreślająca empatię i wzajemny szacunek, stała się centralnym punktem jego nauczania.

Pod względem osobowości, Konfucjusz był postacią złożoną. Z jednej strony urzekał swoją uczciwością, prawością i oddaniem zasadom, co przyciągało do niego wielu uczniów i zwolenników. Z drugiej strony, bywał postrzegany jako człowiek wyniosły, zdystansowany, co mogło wynikać z jego głębokiego przekonania o słuszności własnych poglądów i zasad. Choć niektóre źródła konfucjańskie wyolbrzymiają jego cechy, jego postawa odzwierciedlała dążenie do doskonałości moralnej i intelektualnej, która miała stanowić wzór dla innych.

Twórczość i projekty literackie Konfucjusza

Choć sam Konfucjusz za życia nie spisał swoich nauk, przypisuje mu się zredagowanie ważnych dzieł, takich jak „Pięcioksiąg konfucjański” oraz „Czteroksiąg”. Należy jednak zaznaczyć, że współcześni badacze mają trudności z ustaleniem, czy osobiście napisał choćby jedno zdanie z tych fundamentalnych tekstów. Według tradycji, był on również autorem zaginionej „Księgi Muzyki” (Yuejing), która pierwotnie stanowiła szósty element klasycznego kanonu chińskiej literatury. Jego postać i nauki pojawiają się również w dziele „Rozmowy Domowe” (Jiayu), które stanowi bogaty zbiór anegdot, dialogów i powiedzeń przypisywanych Mistrzowi, ukazując go w codziennych sytuacjach i w interakcji z uczniami.

Kontrowersje i wyzwania w życiu Konfucjusza

Życie Konfucjusza nie było pozbawione kontrowersji i wyzwań. W 498 roku p.n.e. podjął radykalną próbę osłabienia buntowniczych rodów poprzez burzenie murów ich miast, co wywołało gwałtowną rewoltę i pokazuje jego determinację w dążeniu do narzucenia porządku. **Jego pochodzenie z nieformalnego lub kontrowersyjnego związku rodziców spowodowało, że w dzieciństwie był traktowany jako wyrzutek, co mogło wpłynąć na jego późniejszą obsesję na punkcie poprawności, rytuału i ścisłego przestrzegania zasad, aby zrekompensować swoje początkowe wykluczenie społeczne.** Te doświadczenia ukształtowały jego poglądy na znaczenie ciężkiej pracy i potrzebę budowania silnych więzi społecznych opartych na szacunku i wypełnianiu obowiązków.

Ciekawostki z życia Konfucjusza

Życie Konfucjusza obfituje w fascynujące wydarzenia i legendy. Około 517 roku p.n.e. miało dojść do legendarnego spotkania dwóch gigantów myśli chińskiej – Konfucjusza oraz Laozi, twórcy taoizmu, choć historyczność tego wydarzenia jest kwestionowana przez wielu badaczy. **Legenda głosi, że po jego śmierci najwierniejszy uczeń, Zigong, spędził na jego grobie aż 6 lat w żałobie, co świadczy o głębokiej więzi i szacunku, jaki żywili uczniowie do swojego mistrza.** Grób Konfucjusza w Qufu znajduje się wewnątrz ogromnego lasu o średnicy ponad 8 kilometrów, który według podań wyrósł z drzew zasadzonych osobiście przez jego uczniów w hołdzie. Już w 555 roku wydano specjalny dekret cesarski, który nakładał na każde miasto będące siedzibą władz okręgu obowiązek wybudowania świątyni poświęconej Konfucjuszowi, co świadczy o wczesnym uznaniu jego zasług. Około 175 roku n.e. jego nauki uznano za tak cenne, że wykuto je na wielkich kamiennych tablicach, aby zapewnić im trwałość i uchronić przed zniekształceniem, co podkreśla wagę jego nauczania dla przyszłych pokoleń.

Kluczowe daty z życia Konfucjusza

• 551 p.n.e. – narodziny w Qufu
• około 532 r. p.n.e. – założenie rodziny
• około 530 r. p.n.e. – otwarcie własnej szkoły
• około 497 r. p.n.e. – początek okresu wygnania
• 479 p.n.e. – śmierć w Qufu

Główne dzieła przypisywane Konfucjuszowi

• „Dialogi konfucjańskie” (zebrane przez uczniów)
• „Pięcioksiąg konfucjański” (przypisywane zredagowanie)
• „Czteroksiąg” (przypisywane zredagowanie)
• „Księga Muzyki” (Yuejing) (autorstwo tradycyjne, zaginiona)
• „Rozmowy Domowe” (Jiayu) (zawiera anegdoty i powiedzenia)

Nagrody i Tytuły nadane Konfucjuszowi

Warto wiedzieć: Choć za życia Konfucjusz był uznawany za politycznego przegranego, jego nauki stały się fundamentem chińskiego systemu egzaminacyjnego dla urzędników państwowych, który obowiązywał aż do 1905 roku.

Konfucjusz, jako jeden z najważniejszych myślicieli w historii świata, pozostawił po sobie dziedzictwo filozoficzne, które nadal kształtuje sposób myślenia o etyce, społeczeństwie i zarządzaniu. Jego nacisk na osobistą moralność, edukację i znaczenie właściwych relacji społecznych stanowi ponadczasową mądrość, która inspiruje do dążenia do harmonii i sprawiedliwości w życiu jednostki i wspólnoty.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Konfucjusz