John Cabot (Giovanni Caboto): Angielski podróżnik Henryka VII (ok. 1461)

2

John Cabot, właściwie Giovanni Caboto, to postać, która na zawsze zmieniła oblicze europejskiej kartografii i historii odkryć geograficznych. Ten wenecki żeglarz i podróżnik, działający na przełomie XV i XVI wieku, zasłużył na miano jednego z najważniejszych odkrywców w służbie Korony Angielskiej. Jego podróże w kierunku zachodnim doprowadziły do odkrycia wybrzeży Ameryki Północnej, otwierając drogę dla przyszłych ekspedycji i kolonizacji. Choć wiek, w którym się urodził, około 1450 roku, czyniłby go dziś wiekowym podróżnikiem, jego dziedzictwo żyje dzięki jego dokonaniom. W 2024 roku, gdy analizujemy jego życiorys, jesteśmy świadkami wpływu, jaki jego wyprawy miały na kształtowanie się współczesnego świata. Jego żoną była Mattea, z którą miał trzech synów: Ludovico, Sebastiana i Sancto. Największym osiągnięciem Johna Cabota jest bez wątpienia odkrycie lądu w Ameryce Północnej w 1497 roku.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Urodzony około 1450 roku, na [miesiąc rok] ma około 574 lat.
• Żona/Mąż: Mattea
• Dzieci: Ludovico, Sebastian, Sancto
• Zawód: Żeglarz, odkrywca, podróżnik
• Główne osiągnięcie: Odkrycie lądu w Ameryce Północnej w 1497 roku

Kim był John Cabot? Podstawowe informacje

John Cabot, znany również pod swoim włoskim imieniem Giovanni Caboto, był weneckim żeglarzem i podróżnikiem, który w służbie Anglii dokonał jednego z kluczowych odkryć geograficznych epoki wielkich podróży. Urodzony około 1450 roku, przez lata działał jako kupiec i inżynier, zdobywając cenne doświadczenie, które później wykorzystał w swoich ambitnych wyprawach. Jego prawdziwe imię brzmiało Zuan Chabotto, a liczne warianty jego nazwiska, takie jak Giovanni Caboto czy Juan Caboto, odzwierciedlają jego międzynarodowe kontakty. Po uzyskaniu obywatelstwa Republiki Weneckiej w 1476 roku, Cabot stał się aktywnym uczestnikiem handlu morskiego. Jego słynny wizerunek, stworzony przez Giustino Menescardiego w 1762 roku, zdobi Pałac Dożów w Wenecji, przypominając o jego związku z tym morskim imperium.

Prawdziwe imię i warianty nazwiska

Pełne imię tego wybitnego odkrywcy brzmiało Zuan Chabotto, co jest wenecką formą imienia Jan. W dokumentach historycznych jego nazwisko pojawia się w wielu różnych formach, takich jak Giovanni Caboto, Juan Caboto czy Jean Caboto. Ta polimorfia nazwiska świadczy o jego międzynarodowej karierze i szerokich kontaktach w różnych krajach Europy.

Data i miejsce urodzenia

Przyjmuje się, że John Cabot przyszedł na świat około 1450 roku. Precyzyjne miejsce jego narodzin nie jest jednoznacznie ustalone, a historycy wskazują na dwie możliwe lokalizacje we Włoszech: Gaetę w prowincji Latina lub Castiglione Chiavarese w prowincji Genua. Obie te miejscowości miały znaczenie w kontekście włoskiej historii żeglugi i handlu.

Obywatelstwo i rezydencja

W 1476 roku John Cabot uzyskał pełne obywatelstwo Republiki Weneckiej. Proces ten wymagał od niego udokumentowania co najmniej piętnastoletniego okresu zamieszkania w mieście, co świadczy o jego silnych związkach z Wenecją i zaangażowaniu w jej życie społeczne i gospodarcze.

Wizerunek historyczny

Najbardziej znanym przedstawieniem Johna Cabota jest malowidło ścienne autorstwa Giustino Menescardiego, wykonane w 1762 roku. Obraz ten znajduje się w Pałacu Dożów w Wenecji i ukazuje Cabota w tradycyjnym weneckim stroju, podkreślając jego związek z tym miastem.

Rodzina i życie prywatne Johna Cabota

Życie Johna Cabota było ściśle związane z jego rodziną. Poślubił Mattea około 1470 roku, a ich związek zaowocował narodzeniem trzech synów: Ludovico, Sebastiana i Sancto. To właśnie syn Sebastian Cabot odegrał kluczową rolę w przekazywaniu informacji o swoim ojcu, w tym o jego genueńskim pochodzeniu. Rodzina była dla niego ważnym wsparciem w jego ambitnych przedsięwzięciach odkrywczych.

Małżeństwo i żona

Około 1470 roku John Cabot zawarł związek małżeński z kobietą o imieniu Mattea. Jej obecność i wsparcie były dla niego niezwykle ważne w kontekście jego licznych podróży i życiowych wyzwań.

Potomstwo

Owocem małżeństwa Johna Cabota z Mattea było narodzenie trzech synów: Ludovico, Sebastiana i Sancto. Wszyscy trzej bracia zostali wymienieni w patencie królewskim wydanym przez Henryka VII z 1496 roku, co świadczy o ich potencjalnym udziale w przedsięwzięciach ojca.

Syn Sebastian Cabot

Sebastian Cabot, jeden z trzech synów Johna Cabota, podążył śladami ojca i sam stał się znanym odkrywcą. To dzięki jego zeznaniom historycy dowiedzieli się, że John Cabot pochodził pierwotnie z okolic Genui. Sebastian odegrał kluczową rolę w dokumentowaniu i przekazywaniu dziedzictwa swojego ojca.

Kariera zawodowa i wczesna działalność Johna Cabota

Przed podjęciem się wielkich morskich podróży, John Cabot prowadził aktywne życie zawodowe. W 1471 roku został przyjęty do Scuola Grande di San Giovanni Evangelista, jednej z najbardziej prestiżowych konfraterni religijnych w Wenecji, co świadczyło o jego ugruntowanej pozycji w społeczeństwie. Po uzyskaniu obywatelstwa weneckiego, zaangażował się w handel morski, a jego podróże po basenie Morza Śródziemnego pozwoliły mu zdobyć unikalną wiedzę o szlakach handlowych i pochodzeniu cennych towarów. Później, w Hiszpanii, wykazał się talentem inżynieryjnym, proponując projekty usprawnień portowych i budowy mostów.

Przynależność do elity

W 1471 roku John Cabot został przyjęty do Scuola Grande di San Giovanni Evangelista, jednej z najbardziej prestiżowych konfraterni religijnych w Wenecji. Przynależność do takiej instytucji świadczyła o jego uznanej pozycji w społeczeństwie weneckim.

Handel śródziemnomorski i wiedza o towarach luksusowych

Po uzyskaniu pełnego obywatelstwa Republiki Weneckiej w 1476 roku, John Cabot aktywnie zaangażował się w handel morski. Dzięki swoim podróżom w basenie Morza Śródziemnego, Cabot zdobył cenną wiedzę o pochodzeniu przypraw, jedwabiu i innych towarów luksusowych.

Działalność inżynieryjna w Hiszpanii

Po opuszczeniu Wenecji, John Cabot przebywał w Hiszpanii, gdzie aktywnie uczestniczył w projektach inżynieryjnych. W Walencji proponował ulepszenia portu, a w 1494 roku w Sewilli pracował nad projektem budowy kamiennego mostu nad rzeką Gwadalkiwir.

Ekspedycje i odkrycia Johna Cabota

John Cabot jest postacią historyczną zapisaną złotymi zgłoskami w annałach odkryć geograficznych. Jego przełomowa wyprawa w 1497 roku na statku „Matthew” doprowadziła do odkrycia wybrzeży Ameryki Północnej, co było pierwszym udokumentowanym europejskim przybyciem w ten region od czasów wikingów. Choć jego pierwsza próba w 1496 roku zakończyła się niepowodzeniem, to rok później jego podróż przyniosła historyczny sukces. Ostatnia wyprawa w 1498 roku pozostaje owiana tajemnicą, budząc spekulacje wśród historyków do dziś.

Pierwsza nieudana próba (1496)

Pierwsza ekspedycja Johna Cabota pod banderą angielską w 1496 roku zakończyła się szybkim powrotem do portu z powodu licznych problemów, w tym dezorientacji załogi i niekorzystnych warunków pogodowych.

Przełomowa wyprawa statkiem „Matthew” (1497)

Druga ekspedycja, która okazała się historycznym przełomem, wyruszyła z Bristolu 2 maja 1497 roku na pokładzie statku „Matthew”. Ich wysiłki przyniosły spektakularny sukces, ponieważ 24 czerwca 1497 roku Cabot dotarł do wybrzeży Ameryki Północnej.

Lądowanie i symboliczne przejęcie ziemi

Podczas swojej przełomowej wyprawy w 1497 roku, John Cabot dokonał symbolicznego aktu przejęcia ziemi, wznosząc sztandary weneckie i papieskie, deklarując tym samym angielskie roszczenia do odkrytych terenów.

Ostatnia tajemnicza wyprawa (1498)

W maju 1498 roku John Cabot wyruszył w kolejną, ambitną ekspedycję z Bristolu, tym razem z flotą składającą się z pięciu statków. Przez wieki uważano, że podczas tej wyprawy zginął bez wieści, a jego los pozostał nieznany.

Alternatywna teoria powrotu

Historyczka Alwyn Ruddock wysunęła tezę, że Cabot w rzeczywistości nie zginął, lecz powrócił z ekspedycji wiosną 1500 roku, po dwuletniej eksploracji wybrzeża Ameryki Północnej.

Finanse i sponsoring wypraw Johna Cabota

Wielkie przedsięwzięcia odkrywcze Johna Cabota wymagały znaczących nakładów finansowych. Król Henryk VII Angielski aktywnie wspierał Cabota, wydając mu listy patentowe i przyznając nagrody za jego odkrycia. Oprócz królewskiego wsparcia, w marcu 1496 roku John Cabot otrzymał również znaczące wsparcie finansowe od londyńskiego oddziału florenckiego domu bankowego Bardi.

Królewski patronat

John Cabot zdołał pozyskać cenne wsparcie od samego króla Anglii, Henryka VII. 5 marca 1496 roku król wydał mu listy patentowe, które dawały mu prawo do odkrywania ziem „pogan i niewiernych” pod angielską banderą.

Wsparcie od florenckich bankierów

W marcu 1496 roku John Cabot otrzymał również znaczące wsparcie finansowe od londyńskiego oddziału florenckiego domu bankowego Bardi. Kwota 50 nobli stanowiła istotny wkład w przygotowania do jego ekspedycji.

Nagrody za odkrycie

Po swoim spektakularnym powrocie w 1497 roku, John Cabot został sowicie nagrodzony przez króla Henryka VII. Otrzymał nagrodę w wysokości 10 funtów, a w późniejszym czasie przyznano mu dożywotnią pensję w wysokości 20 funtów rocznie.

Kontrowersje i mniej znane fakty z życia Johna Cabota

Życie Johna Cabota, choć bogate w osiągnięcia, obfitowało również w kontrowersje. Jednym z najbardziej dyskutowanych aspektów wyprawy z 1497 roku jest dokładne miejsce, w którym postawił stopę na wybrzeżu Ameryki Północnej, a spór ten trwa do dziś. Warto również wspomnieć o jego ucieczce przed długami w 1488 roku, co rzuca cień na jego wczesne życie, a także o tajemniczym zniszczeniu notatek badawczych przez historyczkę Alwyn Ruddock.

Ucieczka przed długami

W listopadzie 1488 roku John Cabot znalazł się w trudnej sytuacji finansowej, która zmusiła go do potajemnego opuszczenia Wenecji jako niewypłacalny dłużnik.

Spór o miejsce lądowania

Jednym z najbardziej dyskutowanych aspektów wyprawy Johna Cabota z 1497 roku jest dokładne miejsce, w którym postawił stopę na wybrzeżu Ameryki Północnej. Do dziś trwa rywalizacja między różnymi lokalizacjami, wśród których wymienia się Nową Fundlandię, wyspę Cape Breton, Labrador, a nawet stan Maine.

Zniszczone badania

Przed swoją śmiercią w 2005 roku, historyczka Alwyn Ruddock podjęła kontrowersyjną decyzję o zniszczeniu wszystkich swoich notatek badawczych dotyczących Johna Cabota, co utrudniło dalsze badania.

Ciekawostki o Johnie Cabocie

John Cabot jest postacią, wokół której narosło wiele fascynujących anegdot. Współcześni często porównywali go do Krzysztofa Kolumba, nazywając go „kolejnym Genueńczykiem jak Kolumb”. Po jego sukcesie w 1497 roku, Londyn ogarnęło prawdziwe szaleństwo na jego punkcie, a sam Cabot zyskał prestiżowy tytuł „Wielkiego Admirała”. Co ciekawe, podczas swojej najważniejszej wyprawy w 1497 roku, mimo znalezienia śladów bytności człowieka, Cabot i jego załoga nie spotkali ani jednej rdzennej osoby. W wyprawie z 1498 roku prawdopodobnie wziął udział włoski zakonnik Giovanni Antonio de Carbonariis, co sugeruje potencjalną misję założenia pierwszej chrześcijańskiej misji na Nowej Fundlandii. W 1997 roku, z okazji 500. rocznicy historycznej wyprawy, rządy Kanady i Wielkiej Brytanii oficjalnie uznały Cape Bonavista za miejsce lądowania Johna Cabota w Ameryce Północnej.

Porównania do Kolumba i tytuł „Wielkiego Admirała”

Współcześni Johnowi Cabotowi często porównywali go do Krzysztofa Kolumba, a po jego sukcesie w 1497 roku zyskał prestiżowy tytuł „Wielkiego Admirała”.

Brak kontaktu z ludźmi podczas wyprawy

Co ciekawe, podczas swojej najważniejszej wyprawy w 1497 roku, Cabot i jego załoga nie spotkali ani jednej rdzennej osoby.

Religijny towarzysz i potencjalna misja

W wyprawie z 1498 roku prawdopodobnie wziął udział włoski zakonnik Giovanni Antonio de Carbonariis, co sugeruje możliwość założenia pierwszej chrześcijańskiej misji.

Oficjalne obchody

W 1997 roku, z okazji 500. rocznicy historycznej wyprawy, rządy Kanady i Wielkiej Brytanii oficjalnie uznały Cape Bonavista za miejsce lądowania Johna Cabota w Ameryce Północnej.

Lista dzieci Johna Cabota

• Ludovico
• Sebastian
• Sancto

Chronologia kluczowych wydarzeń w życiu i karierze Johna Cabota

Warto wiedzieć: John Cabot urodził się około 1450 roku, a jego pierwsze udokumentowane działania sięgają lat 70. XV wieku.

John Cabot, włoski żeglarz i odkrywca, na trwałe zapisał się w historii jako pierwszy Europejczyk od czasów wikingów, który dotarł do wybrzeży Ameryki Północnej w 1497 roku. Jego odważne podróże, wspierane przez króla Henryka VII, otworzyły nowy rozdział w eksploracji kontynentu, a jego dziedzictwo jest pielęgnowane przez jego potomków, w tym słynnego syna Sebastiana. Pomimo niejasności dotyczących jego śmierci i dokładnego miejsca lądowania, jego wkład w historię odkryć geograficznych pozostaje niepodważalny.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/John_Cabot