Ingmar Bergman: Życie i twórczość reżysera, który zmienił kino

2

Ernst Ingmar Bergman, urodzony 14 lipca 1918 roku w Uppsali w Szwecji, był jednym z najwybitniejszych reżyserów filmowych i teatralnych w historii kina. Przez ponad 60 lat swojej aktywności zawodowej zdefiniował na nowo pojęcie sztuki filmowej i scenicznej, eksplorując głębokie ludzkie emocje i egzystencjalne dylematy. Zmarł w wieku 89 lat, 30 lipca 2007 roku, pozostawiając po sobie bogate dziedzictwo artystyczne. Jego życie prywatne, naznaczone pięcioma małżeństwami i dziewięciorgiem dzieci, stanowiło integralną część jego złożonej osobowości i twórczości.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na lipiec 2007 roku miał 89 lat.
• Żona/Mąż: Pięciokrotnie żonaty, ostatnią żoną była Ingrid von Rosen.
• Dzieci: Dziewięcioro dzieci.
• Zawód: Reżyser filmowy i teatralny, scenarzysta.
• Główne osiągnięcie: Zdefiniowanie na nowo sztuki filmowej i scenicznej, stworzenie licznych arcydzieł, które eksplorują głębokie ludzkie emocje i egzystencjalne dylematy.

Podstawowe informacje o Ingmarze Bergmanie

Dane biograficzne i pochodzenie

Ernst Ingmar Bergman urodził się 14 lipca 1918 roku w Uppsali, w Szwecji. Jego prawdziwe nazwisko brzmiało Ernst Ingmar Bergman. Zmarł w wieku 89 lat, 30 lipca 2007 roku. Jego życie i twórczość były silnie związane ze Szwecją, choć jego artystyczna działalność miała zasięg globalny.

Kariera zawodowa: zakres i długość

Przez ponad 60 lat swojej aktywności zawodowej, od 1944 do 2005 roku, Ingmar Bergman pełnił wszechstronne funkcje reżysera filmowego i teatralnego oraz scenarzysty. Stał się niekwestionowaną postacią w historii światowego kina i teatru, tworząc dzieła, które do dziś inspirują i poruszają widzów. Jego dorobek obejmuje setki filmów i spektakli, a jego wpływ na rozwój sztuki filmowej jest nieoceniony.

Główne miejsce pracy i życia: wyspa Fårö

Choć Ingmar Bergman pracował w wielu miejscach na świecie, od 1961 roku jego głównym miejscem pracy i życia stała się szwedzka wyspa Fårö. Ta malownicza wyspa nie tylko służyła jako tło dla wielu jego filmów, ale stała się jego domem i azylem, w którym ostatecznie spędził ostatnie lata życia i gdzie zmarł. Fårö odgrywało kluczową rolę w jego późniejszej twórczości, nadając jej specyficzny, surowy klimat.

Rodzina i życie prywatne Ingmara Bergmana

Surowe wychowanie i wpływ ojca

Ingmar Bergman był synem Erika Bergmana, konserwatywnego pastora luterańskiego. Jego dzieciństwo było naznaczone surowym wychowaniem i religijną dyscypliną. Ojciec stosował drastyczne metody wychowawcze, co niewątpliwie odcisnęło piętno na jego psychice i wpłynęło na późniejszą tematykę filmów, często eksplorującą motywy winy, kary i poszukiwania przebaczenia.

Relacje z rodzeństwem

Dorastał w otoczeniu religijnych obrazów wraz ze starszym bratem Dagiem oraz młodszą siostrą Margaretą. Ta religijna atmosfera i dynamiczne relacje rodzinne miały ogromny wpływ na jego wyobraźnię artystyczną i późniejsze tematy podejmowane w filmach, które często koncentrowały się na skomplikowanych więziach rodzinnych, wierze i wątpliwościach.

Skomplikowane życie małżeńskie

Życie osobiste Ingmara Bergmana było burzliwe i skomplikowane. Był żonaty pięciokrotnie. Jego żonami były Else Fisher, Ellen Lundström, Gun Grut, Käbi Laretei oraz Ingrid von Rosen, z którą był związany od 1971 roku aż do jej śmierci w 1995 roku. Te liczne związki i ich zakończenia stanowiły źródło inspiracji dla jego filmów eksplorujących naturę miłości, zazdrości i rozczarowania.

Liczne potomstwo i jego ścieżki zawodowe

Bergman doczekał się dziewięciorga dzieci, z których wiele podążyło jego artystycznymi śladami. Wśród nich można wymienić m.in. Linn Ullmann, która jest uznaną pisarką, oraz Eva Bergman, która poszła w ślady ojca, zostając reżyserką. To dziedzictwo artystyczne przekazywane z pokolenia na pokolenie świadczy o silnym wpływie Ingmara Bergmana na kulturę.

Konflikt z ojcem i edukacja

Podczas studiów na Stockholm University College, Bergman zaangażował się w romans, który doprowadził do fizycznej konfrontacji z ojcem. To wydarzenie skutkowało zerwaniem relacji rodzinnych na wiele lat, co stanowiło kolejny trudny etap w jego życiu, wpływający na jego postrzeganie autorytetów i międzyludzkich konfliktów.

Kariera filmowa i teatralna Ingmara Bergmana

Początki w branży filmowej

Kariera filmowa Ingmara Bergmana rozpoczęła się w 1941 roku od pracy nad poprawianiem cudzych scenariuszy. Jego pierwszym znaczącym sukcesem był scenariusz do filmu „Torment” z 1944 roku, który zapoczątkował jego drogę do światowej sławy. Już na początku swojej kariery wykazywał talent do tworzenia głębokich i poruszających historii.

Przełom międzynarodowy i zdobycie sławy

Światową sławę przyniosła Bergmanowi komedia „Uśmiech nocy letniej” z 1955 roku. Film ten zdobył nagrodę za „najlepszy poetycki humor” na festiwalu w Cannes, co otworzyło mu drzwi do międzynarodowej kariery i pozwoliło zaprezentować szerszej publiczności jego unikalny styl i wrażliwość artystyczną.

Złoty rok 1957: arcydzieła w krótkim czasie

Rok 1957 był niezwykle przełomowy dla Ingmara Bergmana. W ciągu zaledwie dziesięciu miesięcy zaprezentował światu dwa arcydzieła: „Siódmą pieczęć” oraz „Tam, gdzie rosną poziomki”. Te filmy, uznawane za jedne z najważniejszych w historii kina, ugruntowały jego pozycję jako geniusza kina, zdolnego do tworzenia dzieł o uniwersalnym przesłaniu i wybitnych walorach artystycznych.

Trylogia wiary: eksploracja wątpliwości religijnych

Na początku lat 60. Bergman stworzył swoją słynną „Trylogię wiary”, składającą się z trzech filmów: „Jak w zwierciadle” (1961), „Goście Wieczerzy Pańskiej” (1962) i „Milczenie” (1963). Te dzieła głęboko eksplorowały temat wątpliwości religijnych, poszukiwania sensu istnienia i trudności w nawiązywaniu kontaktu z drugim człowiekiem, zwłaszcza w kontekście wiary w Boga.

Imponujący dorobek teatralny

Równolegle do swojej kariery filmowej, Ingmar Bergman prowadził imponującą działalność w teatrze. Zareżyserował ponad 170 sztuk teatralnych, co świadczy o jego wszechstronności i pasji do sztuki scenicznej. Przez pewien czas pełnił również funkcję dyrektora Królewskiego Teatru Dramatycznego w Sztokholmie, przyczyniając się do rozwoju szwedzkiej sceny teatralnej.

Stała ekipa współpracowników i aktorzy

Ingmar Bergman słynął z tworzenia swoistej „grupy repertuarowej” aktorów, z którymi pracował wielokrotnie, budując silne relacje artystyczne. Do grona jego najbliższych współpracowników należeli między innymi Liv Ullmann, Bibi Andersson, Max von Sydow, Erland Josephson, Harriet Andersson, Ingrid Thulin i Gunnar Björnstrand. Ta bliska współpraca pozwalała mu na osiąganie wyjątkowej głębi psychologicznej w kreowanych postaciach.

Nagrody i osiągnięcia Ingmara Bergmana

Sukcesy na Oscarach i nagroda za całokształt twórczości

Twórczość Ingmara Bergmana została wielokrotnie doceniona przez Akademię Filmową. Jego filmy zdobyły Oscara dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego trzykrotnie. Sam reżyser otrzymał prestiżową nagrodę Irving G. Thalberg Memorial Award za całokształt swojej twórczości, co jest wyrazem uznania dla jego wybitnego wkładu w rozwój sztuki filmowej.

Uznanie krytyków i rankingi najlepszych reżyserów

Ingmar Bergman cieszył się ogromnym uznaniem krytyków na całym świecie. W 2002 roku prestiżowy magazyn „Sight & Sound” sklasyfikował go na 8. miejscu listy największych reżyserów wszech czasów. Jego filmy, takie jak „Persona” czy „Fanny i Aleksander”, regularnie trafiają do rankingów najlepszych dzieł w historii kina, potwierdzając ich ponadczasową wartość artystyczną.

Kontrowersje i skandale w życiu Ingmara Bergmana

Aresztowanie za oszustwa podatkowe i jego konsekwencje

30 stycznia 1976 roku, podczas próby teatralnej, Ingmar Bergman został aresztowany przez policję pod zarzutem oszustw podatkowych. To zdarzenie miało dramatyczne konsekwencje, prowadząc go do załamania nerwowego. Chociaż zarzuty ostatecznie oddalono, przeżycie to było dla niego głęboko upokarzające.

Emigracja z Szwecji i jej przyczyny

Upokorzony działaniem szwedzkich urzędników po wydarzeniach z 1976 roku, Bergman zdecydował się opuścić kraj. Osiedlił się w Monachium, zapowiadając, że nigdy nie wróci do ojczyzny. Ta emigracja była dla niego trudnym doświadczeniem, które jednak pozwoliło mu na kontynuowanie pracy w innych warunkach.

Epizod z młodości: fascynacja Hitlerem i nazizmem

W swojej autobiografii Ingmar Bergman przyznał się do epizodu z młodości, kiedy jako 16-latek podczas wakacji w Niemczech w 1934 roku był zafascynowany Adolfem Hitlerem i nazizmem. Po latach określił to doświadczenie jako brutalne odebranie mu niewinności, co pokazuje złożoność jego postaw i dojrzewania.

Zdrowie Ingmara Bergmana

Problemy psychiczne i załamanie nerwowe

Po aresztowaniu w 1976 roku Ingmar Bergman przeszedł ciężkie załamanie nerwowe, które wymagało opieki psychiatrycznej. Traumatyczne doświadczenia z tego okresu znacząco wpłynęły na jego decyzję o czasowym porzuceniu pracy w Szwecji i wyjeździe za granicę. Problemy psychiczne często stanowiły tło dla jego artystycznej ekspresji.

Ciekawostki z życia Ingmara Bergmana

Zabawka, która zapocządkowała pasję do obrazu i światła

W wieku dziewięciu lat, Ingmar Bergman wymienił swój zestaw cynowych żołnierzyków na „magiczną latarnię”, czyli prymitywny projektor. Ten moment był fundamentem jego późniejszej pasji do obrazu i światła, która stała się znakiem rozpoznawczym jego filmów.

Dziecięce fascynacje: teatr marionetek

Jako dziecko Bergman budował własne dekoracje i marionetki, wystawiając sztuki Strindberga w swoim pokoju. Sam podkładał głosy pod wszystkie postacie, co pokazuje jego wczesne zamiłowanie do tworzenia światów i opowiadania historii, które później rozwinął w swojej karierze reżyserskiej.

Utrata wiary i pogodzenie się z tym faktem

Choć wychowany w bardzo religijnym domu, Bergman wyznał, że stracił wiarę w wieku ośmiu lat. Ostatecznie pogodził się z tym faktem dopiero podczas pracy nad filmem „Goście Wieczerzy Pańskiej”, co pokazuje, jak jego twórczość była często procesem autorefleksji i poszukiwania odpowiedzi na fundamentalne pytania o sens życia i istnienia boga.

Partnerstwo z wybitnymi operatorami

Unikalny styl wizualny filmów Ingmara Bergmana był w dużej mierze efektem bliskiej i owocnej współpracy z dwoma wybitnymi operatorami: Gunnarem Fischerem oraz Svenem Nykvistem. Ich wspólna praca nad obrazem i światłem pozwoliła na stworzenie niezapomnianych, sugestywnych kadrów, które stanowiły integralną część narracji.

Alternatywne tożsamości: pseudonim „Buntel Eriksson”

W swojej bogatej karierze artystycznej Ingmar Bergman posługiwał się również pseudonimem „Buntel Eriksson”. Jest to mniej znany fakt z jego życia, który pokazuje jego skłonność do eksperymentowania i poszukiwania różnych form wyrazu.

Wybrane filmy i dzieła Ingmara Bergmana

Przełomowe dzieła w karierze

• „Torment” (1944) – pierwszy wielki sukces scenariuszowy
• „Uśmiech nocy letniej” (1955) – przełom międzynarodowy, nagroda w Cannes
• „Siódma pieczęć” (1957) – arcydzieło kina
• „Tam, gdzie rosną poziomki” (1957) – kolejne arcydzieło z tego samego roku
• „Jak w zwierciadle” (1961) – początek Trylogii wiary
• „Goście Wieczerzy Pańskiej” (1962) – część Trylogii wiary
• „Milczenie” (1963) – zakończenie Trylogii wiary
• „Persona” (1966) – film regularnie trafiający do rankingów najlepszych dzieł
• „Fanny i Aleksander” (rok produkcji) – film regularnie trafiający do rankingów najlepszych dzieł

Ciekawostki z życia i rozwoju artystycznego

Wczesne zainteresowania i zabawa

• W wieku dziewięciu lat wymienił cynowych żołnierzyków na „magiczną latarnię” (prymitywny projektor), co zapoczątkowało jego pasję do obrazu i światła.
• Jako dziecko budował własne dekoracje i marionetki, wystawiając sztuki Strindberga w swoim pokoju i sam podkładał głosy pod wszystkie postacie.

Najważniejsze osiągnięcia i uznanie

Nagrody filmowe

• Trzykrotny zdobywca Oscara dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego.
• Nagroda Irving G. Thalberg Memorial Award za całokształt twórczości.

Uznanie krytyków

W 2002 roku magazyn „Sight & Sound” sklasyfikował go na 8. miejscu listy największych reżyserów wszech czasów. Jego filmy, takie jak „Persona” czy „Fanny i Aleksander”, regularnie trafiają do rankingów najlepszych dzieł w historii kina.

Ważne wydarzenia z życia Ingmara Bergmana

Warto wiedzieć: Ingmar Bergman zmarł 30 lipca 2007 roku, przeżywszy 89 lat.

Ernst Ingmar Bergman, mistrz kina i teatru, swoją twórczością na zawsze odcisnął piętno na historii sztuki, analizując ludzką psychikę i egzystencjalne rozterki z niezwykłą przenikliwością. Jego bogate dziedzictwo filmowe i teatralne, pełne głębokich przemyśleń i wizualnego kunsztu, nadal pozostaje inspiracją dla kolejnych pokoleń twórców i widzów na całym świecie.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Ingmar_Bergman