Fitzgerald: Francis Scott, autor epoki jazzu

2

F. Scott Fitzgerald, jeden z najwybitniejszych amerykańskich pisarzy XX wieku i czołowy przedstawiciel modernizmu, znany jest przede wszystkim jako autor terminu „Era Jazzu” oraz arcydzieła „Wielki Gatsby”. Jego życie, naznaczone zarówno wielkimi sukcesami, jak i osobistymi tragediami, stanowi fascynujący obraz epoki, którą sam tak barwnie opisywał.

Urodził się jako Francis Scott Key Fitzgerald, a swoje imiona zawdzięczał dalekiemu krewnemu, Francisowi Scocie Keyowi, autorowi słów do amerykańskiego hymnu narodowego „The Star-Spangled Banner”. Choć jego twórczość przyniosła mu status jednego z czołowych przedstawicieli Straconego Pokolenia pisarzy amerykańskich, a jego dzieła takie jak „Wielki Gatsby” są dziś uznawane za kanon literatury amerykańskiej, za życia Fitzgerald cieszył się jedynie przejściowym sukcesem komercyjnym. Jego droga twórcza, mimo niedokończonych studiów na Uniwersytecie Princeton i późniejszych zmagań z alkoholizmem, ukształtowała go jako niepowtarzalnego kronikarza epoki jazzu.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 44 lata (zmarł w 1940 roku)
• Żona/Mąż: Zelda Sayre
• Dzieci: Frances Scott Fitzgerald (Scottie)
• Zawód: Pisarz, autor
• Główne osiągnięcie: Autor terminu „Era Jazzu” i powieści „Wielki Gatsby”

Podstawowe informacje o F. Scocie Fitzgeraldzie

Francis Scott Key Fitzgerald, znany szerzej jako F. Scott Fitzgerald, przeszedł do historii literatury jako jeden z jej największych talentów. Jego twórczość, choć często inspirowana osobistymi doświadczeniami, wykraczała poza ramy autobiografii, stając się uniwersalnym komentarzem do ludzkiej natury i realiów epoki.

Pisarz zmarł 21 grudnia 1940 roku w Los Angeles, w wieku zaledwie 44 lat. Bezpośrednią przyczyną zgonu był nagły atak serca. Ten moment ulgi w walce z alkoholizmem, w którym znajdował się w ostatnich miesiącach życia, okazał się jednak tragiczny w skutkach.

Fitzgerald pobierał nauki na prestiżowym Uniwersytecie Princeton, gdzie studiował od 1913 roku. Pomimo zaangażowania w życie akademickie, nie ukończył studiów. W 1917 roku, w obliczu wybuchu I wojny światowej, porzucił naukę, aby zaciągnąć się do armii. To doświadczenie, choć nie doprowadziło go na front, miało wpływ na jego dalsze losy i twórczość.

Choć za życia F. Scott Fitzgerald cieszył się jedynie przejściowym sukcesem komercyjnym, szczególnie w latach 20. XX wieku, jego status literacki ewoluował znacząco po jego śmierci. Obecnie jest on powszechnie uznawany za jednego z najwybitniejszych amerykańskich pisarzy XX wieku. Jego twórczość stanowi kluczowy element modernizmu, a jego styl i tematyka wywarły trwały wpływ na literaturę.

Życie prywatne F. Scotta Fitzgeralda

Życie osobiste F. Scotta Fitzgeralda było równie burzliwe i fascynujące, co jego dzieła. Kluczową rolę w jego życiu odgrywały relacje z kobietami, które często stawały się inspiracją dla jego literackich kreacji.

Pierwszą i prawdopodobnie najbardziej znaczącą miłością Scotta była Ginevra King. Poznali się podczas przerwy świątecznej na Princeton, gdy ona miała zaledwie 16 lat. Ginevra, pochodząca z zamożnej rodziny z Chicago, była bogatą debiutantką. Ich kilkuletni romans zakończył się bolesnym odrzuceniem ze strony rodziny dziewczyny. Ojciec Ginevry wprost powiedział Fitzgeraldowi, że „biedni chłopcy nie powinni myśleć o poślubianiu bogatych dziewcząt”, co głęboko wpłynęło na młodego pisarza i jego późniejsze dzieła, w tym na postać Daisy Buchanan w „Wielkim Gatsbym”.

Ważną postacią w życiu Scotta była Zelda Sayre, której ślub z pisarzem odbył się w 1920 roku. Poznali się w Alabamie, gdy Fitzgerald odbywał służbę wojskową. Zelda, córka sędziego i wnuczka konfederackiego senatora, początkowo odrzuciła jego oświadczyny z powodu braku perspektyw finansowych. Zgodziła się jednak na ślub, gdy pierwsza powieść pisarza, „This Side of Paradise”, odniosła sukces, zapewniając mu sławę i stabilność finansową.

Owocem małżeństwa Fitzgeralda z Zeldą była jedna córka, Frances Scott Fitzgerald, znana jako „Scottie”, urodzona w 1921 roku. Choć córka była ważną częścią ich życia, burzliwa relacja Scotta i Zeldy, naznaczona alkoholizmem pisarza i chorobą psychiczną jego żony, często znajdowała się w centrum uwagi.

Pod koniec swojego życia, gdy Fitzgerald przebywał w Hollywood, jego ostatnią partnerką była felietonistka Sheilah Graham. Pozostawali w nieformalnym związku, a Sheilah była jego towarzyszką aż do momentu jego śmierci w 1940 roku.

Kariera literacka F. Scotta Fitzgeralda

Przełomowy moment w karierze F. Scotta Fitzgeralda nastąpił w 1920 roku wraz z publikacją jego pierwszej powieści, „This Side of Paradise” (Po tej stronie raju). Książka okazała się natychmiastową sensacją kulturalną, przynosząc autorowi sławę i status rzecznika młodego pokolenia.

Fitzgerald jest twórcą terminu „Era Jazzu” (Jazz Age), który spopularyzował poprzez swój zbiór opowiadań „Tales of the Jazz Age”. Ten termin idealnie oddawał ducha lat 20. XX wieku – okresu ekstrawagancji, nadmiaru, zmian obyczajowych i dynamicznego rozwoju kultury, w tym muzyki jazzowej. Jego dzieła stanowiły literacki zapis tej barwnej epoki.

Największym dziełem F. Scotta Fitzgeralda, które dziś uznawane jest za „Wielką Amerykańską Powieść”, jest „The Great Gatsby” wydany w 1925 roku. Paradoksalnie, w momencie premiery powieść okazała się porażką komercyjną. Dopiero po latach odkryto jej literacką wartość i znaczenie.

Aby utrzymać wysoki styl życia, który stał się znakiem rozpoznawczym jego epoki, Fitzgerald musiał zarabiać na życie pisaniem. Opublikował łącznie 164 opowiadania, które ukazywały się na łamach popularnych magazynów, takich jak „The Saturday Evening Post”, „Collier’s Weekly” i „Esquire”.

W obliczu Wielkiego Kryzysu i spadku popularności, Fitzgerald przeniósł się do Hollywood, próbując swoich sił jako scenarzysta. Niestety, ta część jego kariery uznawana jest za nieudaną. Mimo prób adaptacji swoich dzieł i pisania nowych scenariuszy, nie zdołał odnaleźć się w realiach fabryki snów.

Po śmierci pisarza jego przyjaciel, krytyk literacki Edmund Wilson, zajął się redakcją i wydaniem niedokończonej powieści Fitzgeralda, „The Last Tycoon”. Książka ukazała się w 1941 roku i stanowiła cenne uzupełnienie dorobku autora, ukazując jego niezmienną maestrię narracyjną.

Najważniejsze dzieła F. Scotta Fitzgeralda:

• „This Side of Paradise” (Po tej stronie raju) – 1920
• „Tales of the Jazz Age” (Opowiadania z epoki jazzu) – 1922
• „The Beautiful and Damned” (Piękni i przeklęci) – 1922
• „The Great Gatsby” (Wielki Gatsby) – 1925
• „Tender Is the Night” (Czuła jest noc) – 1934
• „The Last Tycoon” (Niedokończona, wydana pośmiertnie) – 1941

Służba wojskowa F. Scotta Fitzgeralda

Decyzja o zaciągnięciu się do armii przez F. Scotta Fitzgeralda była silnie związana z jego osobistym rozczarowaniem. Po odrzuceniu przez Ginevrę King, w stanie załamania, w 1917 roku wstąpił do wojska jako podporucznik. Jego motywacją była nadzieja na śmierć w walce na froncie zachodnim, co stanowiło wyraz głębokiego kryzysu emocjonalnego.

Podczas szkolenia wojskowego w Fort Leavenworth, Fitzgerald miał okazję poznać przyszłego prezydenta Stanów Zjednoczonych, Dwighta D. Eisenhowera, który wówczas dowodził jego jednostką jako kapitan. Z dostępnych informacji wynika, że Fitzgerald żywił do Eisenhowera silną niechęć i często buntował się przeciwko jego autorytetowi.

Los sprawił, że F. Scott Fitzgerald nigdy nie wziął udziału w faktycznych działaniach wojennych. Podpisanie rozejmu z Niemcami w listopadzie 1918 roku nastąpiło tuż przed tym, jak jego jednostka miała zostać wysłana do Europy. Wojna zakończyła się, zanim pisarz zdążył zostać rzucony w wir walki.

Muzyka i kultura w twórczości F. Scotta Fitzgeralda

Choć F. Scott Fitzgerald sam nie był muzykiem, jego twórczość jest nierozerwalnie związana z muzyką jazzową. Muzyka ta stanowiła tło dźwiękowe i inspirację dla barwnych opisów stylu życia „flapperek” i „złotej młodzieży” lat 20. XX wieku. Fitzgerald tworzył literacki fundament pod estetykę tej dekady, a jego proza oddawała rytm i energię epoki jazzu, czyniąc go jej nieformalnym kronikarzem.

Zdrowie i wyzwania F. Scotta Fitzgeralda

Jednym z najtrudniejszych aspektów życia F. Scotta Fitzgeralda była jego długotrwała walka z chorobą alkoholową. Alkoholizm towarzyszył mu przez większość dorosłego życia, negatywnie wpływając na jego finanse, zdrowie fizyczne i psychiczne, a także na relacje z wydawcami i bliskimi. Ta wyniszczająca choroba była stałym elementem jego biografii.

Życie osobiste Fitzgeralda zostało głęboko naznaczone przez chorobę jego żony, Zeldy. U Zeldy zdiagnozowano schizofrenię, co skutkowało jej wieloletnim pobytem w zakładach psychiatrycznych. Ta tragiczna sytuacja miała ogromny wpływ na Scotta, inspirując go do napisania jednej z jego najbardziej poruszających powieści, „Tender Is the Night” (Czuła jest noc), która wnikliwie zgłębia tematykę załamania psychicznego i jego konsekwencji.

Finanse F. Scotta Fitzgeralda

Lata 20. XX wieku przyniosły F. Scottowi Fitzgeraldowi znaczące dochody, które pozwoliły mu na prowadzenie wystawnego stylu życia. Zarabiał fortunę jako pisarz, co umożliwiło mu życie w luksusie. Jednakże, jego rozrzutność w połączeniu z wysokimi kosztami leczenia żony Zeldy, doprowadziły go do poważnych problemów finansowych w okresie Wielkiego Kryzysu lat 30. Ta zmiana odzwierciedlała również trudniejszą rzeczywistość ekonomiczną kraju.

Ciekawostki z życia F. Scotta Fitzgeralda

Postać Daisy Buchanan, jednej z najbardziej znanych bohaterek płci żeńskiej w utworach Francisa Scotta Fitzgeralda, a zwłaszcza w „Wielkim Gatsbym”, była wzorowana na jego pierwszej i wielkiej miłości, Ginevrze King. To świadczy o tym, jak głęboko osobiste doświadczenia kształtowały jego literacką wizję.

Podczas pobytu w Europie, Fitzgerald należał do kręgu ekspatriantów znanej jako „Lost Generation” (Stracone Pokolenie). W tym gronie nawiązał bliskie przyjaźnie, w tym z Ernestem Hemingwayem. Grupa ta, składająca się z czołowych przedstawicieli Straconego Pokolenia pisarzy amerykańskich, często przebywała w Paryżu i na Riwierze Francuskiej, tworząc artystyczną bohemę.

Fitzgerald wykazywał talent literacki już od najmłodszych lat. Swoje pierwsze opowiadanie opublikował w gazecie szkolnej w wieku zaledwie 13 lat, co zapowiadało jego przyszłą karierę pisarską.

Jego pierwsza powieść, która została początkowo odrzucona, pt. „The Romantic Egotist”, została napisana w zaledwie trzy miesiące. Fitzgerald usilnie starał się ukończyć ją i wysłać przed potencjalnym wysłaniem na front wojenny w 1917 roku, co świadczy o jego determinacji i poczuciu pilności.

Warto wiedzieć: Choć za życia cieszył się jedynie przejściowym sukcesem komercyjnym w latach 20., obecnie F. Scott Fitzgerald jest uznawany za jednego z najwybitniejszych amerykańskich pisarzy XX wieku i czołowego przedstawiciela modernizmu.

F. Scott Fitzgerald pozostaje ikoną literatury amerykańskiej, którego dzieła do dziś rezonują z czytelnikami, ukazując złożoność ludzkich relacji i ducha epoki. Jego życie, pełne wzlotów i upadków, stanowi przypomnienie o sile talentu i cenie, jaką czasami trzeba zapłacić za jego realizację.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/F._Scott_Fitzgerald