Dickens: Charles Dickens – biografia i twórczość pisarza

2

Charles John Huffam Dickens, urodzony 7 lutego 1812 roku w Landport, jest powszechnie uznawany za najwybitniejszego przedstawiciela epoki wiktoriańskiej i jednego z najważniejszych angielskich powieściopisarzy w historii. Na [lipiec 2024] roku ma 212 lat. Był drugim z ośmiorga dzieci Johna i Elizabeth Dickensów. Jego życie naznaczone było zarówno osobistymi tragediami, jak i ogromnym sukcesem literackim, który uczynił go pierwszą międzynarodową celebrytą literacką. W wieku 58 lat, 9 czerwca 1870 roku, Charles Dickens zmarł w Higham w hrabstwie Kent, a jego doczesne szczątki spoczęły w prestiżowym Zakątku Poetów w Opactwie Westminsterskim. Jego twórczość, obejmująca powieści, opowiadania i artykuły, na stałe wpisała się w kanon literatury światowej, a termin „Dickensian” wszedł do powszechnego użycia.

Kariera Dickensa rozpoczęła się od dziennikarstwa, a jego literacki przełom nastąpił w 1836 roku wraz z publikacją „Klubu Pickwicka”, która odniosła natychmiastowy sukces, inicjując modę na gadżety związane z postaciami z książek. W późniejszych latach jego życie osobiste obfitowało w ważne wydarzenia, w tym małżeństwo z Catherine Thomson Hogarth, z którą doczekał się dziesięciorga dzieci, a które zakończyło się separacją w 1858 roku. Od 1857 roku do śmierci jego partnerką była aktorka Ellen Ternan. Dickens był również aktywnym krytykiem społecznym, a jego zaangażowanie w poprawę warunków życia ubogich, szczególnie dzieci, wynikało z jego własnych traumatycznych doświadczeń z dzieciństwa.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 212 lat (na lipiec 2024)
• Żona/Mąż: Catherine Thomson Hogarth
• Dzieci: Dziesięcioro
• Zawód: Pisarz, dziennikarz
• Główne osiągnięcie: Stworzenie ponadczasowych dzieł literackich, które ukształtowały epokę wiktoriańską i wpłynęły na literaturę światową

Charles Dickens: Biografia i wczesne lata

Charles John Huffam Dickens urodził się w 1812 roku w Landport, w hrabstwie Hampshire, jako drugie z ośmiorga dzieci Elizabeth i Johna Dickensów. Jego ojciec, John Dickens, pracował jako urzędnik w biurze płatniczym Królewskiej Marynarki Wojennej. Los rodziny odmienił się drastycznie w 1824 roku, gdy ojciec, żyjący ponad stan, trafił do więzienia dla dłużników Marshalsea w Southwark. To wydarzenie miało ogromny wpływ na młodego Charlesa, który w wieku zaledwie 12 lat musiał przerwać naukę i podjąć pracę fizyczną, aby pomóc utrzymać rodzinę. Pracował po 10 godzin dziennie w Warren’s Blacking Warehouse przy Hungerford Stairs, zarabiając 6 szylingów tygodniowo za naklejanie etykiet na słoiki z pastą do butów. Ta praca, wykonywana w budynku opanowanym przez szczury, była dla niego źródłem głębokiego wstydu, o którym rzadko mówił publicznie. W dzieciństwie, mimo trudnych warunków, był zapalonym czytelnikiem, szczególnie powieści łotrzykowskich, a lektura „Księgi tysiąca i jednej nocy” ukształtowała jego późniejszy styl narracyjny. Jako siedmiolatek zobaczył występ Josepha Grimaldiego, ojca nowoczesnego klaunowania, co zainspirowało go do późniejszego redagowania pamiętników Grimaldiego. Częste przeprowadzki rodziny w dzieciństwie obejmowały m.in. Londyn, Sheerness i Chatham.

Kariera literacka i dziennikarska Charlesa Dickensa

Karierę zawodową Charles Dickens rozpoczął jako dziennikarz. Jego talent literacki szybko się ujawnił i rozwinął. Literacki przełom nastąpił w 1836 roku wraz z seryjną publikacją „Klubu Pickwicka”, która okazała się fenomenem wydawniczym i zapoczątkowała modę na gadżety związane z postaciami z książek. Ten sukces otworzył mu drzwi do dalszej kariery. Przez 20 lat redagował tygodnik, a jego dorobek obejmuje łącznie 15 powieści i 5 nowel. Dickens był pionierem w wykorzystaniu formatu publikacji w odcinkach, zazwyczaj miesięcznych lub tygodniowych. Taki sposób wydawania książek pozwalał mu na bieżąco analizować reakcje czytelników i modyfikować fabułę, co było innowacyjnym podejściem w tamtych czasach. Przykładem tej elastyczności jest poprawa postaci Miss Mowcher w „Dawidzie Copperfieldze” po interwencji podiatry jego żony. Jego nowela „Opowieść wigilijna” z 1843 roku, znana również jako „Christmas Carol”, do dziś pozostaje jednym z najpopularniejszych dzieł literatury światowej, wielokrotnie adaptowanym na różne media. Powieść „Bleak House” z 1853 roku zawierała tak celną satyrę na brytyjski system sądowniczy, że pomogła wzmocnić ruch reformatorski. Inne znaczące dzieła to m.in. „Oliver Twist”, „David Copperfield” czy „A Tale of Two Cities”. Warto wspomnieć o „Sketches by Boz” (Szkice Boza), które były jednymi z jego pierwszych publikacji, a także o jego ostatniej, niedokończonej powieści „The Mystery of Edwin Drood”.

Najważniejsze dzieła Charlesa Dickensa

• „Klub Pickwicka” (The Pickwick Papers) – 1836
• „Oliver Twist” – 1838
• „Nicholas Nickleby” – 1838
• „The Old Curiosity Shop” – 1841
• „Barnaby Rudge” – 1841
• „A Christmas Carol” (Opowieść wigilijna) – 1843
• „Martin Chuzzlewit” – 1844
• „Dombey i Syn” (Dombey and Son) – 1848
• „David Copperfield” – 1850
• „Bleak House” – 1853
• „Hard Times” – 1854
• „Little Dorrit” – 1857
• „A Tale of Two Cities” – 1859
• „Great Expectations” – 1861
• „Our Mutual Friend” – 1865
• „The Mystery of Edwin Drood” (niedokończona) – 1870

Życie osobiste i rodzina Charlesa Dickensa

Życie osobiste Charlesa Dickensa było równie burzliwe i pełne znaczących wydarzeń, jak jego kariera literacka. 2 kwietnia 1836 roku poślubił Catherine Thomson Hogarth, z którą miał dziesięcioro dzieci. Ich małżeństwo, mimo licznego potomstwa, zakończyło się separacją w 1858 roku. W późniejszych latach, od 1857 roku aż do śmierci w 1870 roku, jego partnerką życiową była aktorka Ellen Ternan. Ojcem chrzestnym Dickensa był Christopher Huffam, szef firmy riggerów w Royal Navy, który stał się inspiracją dla postaci Paula Dombeya. Doświadczenia z dzieciństwa, w tym uwięzienie ojca w 1824 roku, miały trwały wpływ na Dickensa i jego twórczość, kształtując jego empatię dla ludzi ubogich i jego krytyczne spojrzenie na społeczne nierówności. Nazwisko jednego z kolegów z fabryki, Boba Fagina, wykorzystał później jako imię głównego antagonisty w powieści „Oliver Twist”. Wiele postaci z jego książek miało realne pierwowzory; na przykład Elizabeth Roylance, u której mieszkał jako dziecko, stała się inspiracją dla pani Pipchin w „Dombey i Syn”, a rodzina Garlandów z „Magazynu osobliwości” bazowała na jego gospodarzach z Lant Street.

Dzieci Charlesa Dickensa

• Charles Dickens Jr. (ur. 1837)
• Mary Dickens (ur. 1838)
• Kate Dickens (ur. 1839)
• Walter Landor Dickens (ur. 1841)
• Francis Jeffery Dickens (ur. 1844)
• Alfred Tennyson Dickens (ur. 1845)
• Sydney Dickens (ur. 1847)
• Henry Fielding Dickens (ur. 1849)
• Dzieci zmarłe w niemowlęctwie (brak danych w faktach)

Działalność społeczna i filantropia Charlesa Dickensa

Charles Dickens był żarliwym rzecznikiem praw dzieci oraz reformy edukacji. Jego zaangażowanie społeczne wynikało głęboko z traumatycznych doświadczeń z dzieciństwa, gdy jako 12-latek musiał pracować w fabryce pasty do butów. Wykorzystywał swoją rosnącą sławę, aby walczyć o poprawę warunków społeczno-ekonomicznych i pracowniczych w Anglii wiktoriańskiej. Wierzył, że ciężar trudów życia w epoce przemysłowej jest niesprawiedliwie przerzucany na najuboższych. Dzięki innowacyjnemu seryjnemu wydawaniu książek w tanich odcinkach, kosztujących zaledwie pół pensa, Dickens zdołał zainspirować nową klasę czytelników wśród ubogich analfabetów. Ci czytelnicy często składali się na zakup kolejnych numerów, by ktoś mógł im je czytać na głos, co świadczy o jego ogromnym wpływie na społeczeństwo. Jego krytyka bezduszności praw i obojętności na los ludzi ubogich znajdowała odzwierciedlenie w jego dziełach, które często utrwalały obraz ówczesnego Londynu. Jego wpływ był tak znaczący, że zmiany prawne w Anglii w latach 70. XIX wieku były częściowo efektem jego literackiej krytyki.

Dziedzictwo i osiągnięcia Charlesa Dickensa

Charles Dickens stał się pierwszą międzynarodową celebrytą literacką. Jego popularność w USA i Europie była porównywalna do dzisiejszych gwiazd popkultury. W późniejszym etapie kariery odbywał liczne trasy z odczytami swoich dzieł, które przyciągały tłumy fanów, potwierdzając jego niezwykły status. Jego twórczość zyskała bezprecedensową popularność już za jego życia. „Opowieść wigilijna” doczekała się niezliczonych adaptacji w każdym medium artystycznym, od teatru po kino i telewizję, co świadczy o ponadczasowości jego przesłania. Był autorem setek opowiadań i artykułów non-fiction, które uzupełniały jego dorobek powieściowy. Jego status jako jednego z najważniejszych pisarzy w historii Anglii jest niezaprzeczalny, a termin „Dickensian” na stałe wszedł do języka, opisując pewne specyficzne cechy życia, pracy czy postaci, które często pojawiały się w jego literaturze. Wspomnieć należy również o jego podróżach, w tym wizytach w Stanach Zjednoczonych w latach 1842 i 1868, oraz o jego przeżyciach, takich jak katastrofa kolejowa w Staplehurst w 1865 roku, która wpłynęła na jego późniejsze twórczość, np. informacje o katastrofie w tunelu Clayton wykorzystał później w swoich dziełach. W 1865 roku doznał również pierwszego udaru mózgu, który dotknął go w jego domu w Gads Hill Place. Charles Dickens zmarł 9 czerwca 1870 roku w swoim domu w Higham, pozostawiając po sobie bogate dziedzictwo literackie i społeczne.

Kluczowe daty w życiu i karierze Charlesa Dickensa

Warto wiedzieć: Termin „Dickensian” wszedł do powszechnego użycia dla opisania fatalnych warunków pracy, biedy lub komicznie odpychających postaci, co świadczy o jego głębokim wpływie na język i kulturę.

Warto wiedzieć: Praca w fabryce pasty do butów w dzieciństwie była dla Charlesa Dickensa źródłem głębokiego wstydu, o którym rzadko mówił publicznie, a która jednak ukształtowała jego późniejszą wrażliwość społeczną.

Charles Dickens udowodnił, że nawet najtrudniejsze doświadczenia z dzieciństwa mogą stać się siłą napędową do tworzenia dzieł poruszających serca i umysły, budząc empatię dla potrzebujących. Jego bogata spuścizna literacka i zaangażowanie społeczne czynią go postacią nieodłącznie związaną z historią literatury i kultury światowej.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Charles_Dickens